21 Ocak 2017 Cumartesi23 R.Ahir 1438
  • Bir Ayet
  • Bir Hadis
  • Namaz Vakitleri
  • Hava Durumu
  • Biz, gerçekten insanı en güzel bir biçimde yarattık.Sonra onu, aşağıların aşağısına indirdik.Ancak, iman edip salih ameller işleyenler başka. Onlar için devamlı bir mükâfat vardır.(Ey insan!) Böyle iken, hangi şey sana hesap ve cezayı yalanlatıyor?Allah, hükmedenlerin en iyi hükmedeni değil midir?(Tin 4-8)
  • “Benim misâlimle sizin misâliniz, şu temsile benzer: Bir adam var ateş yakmış. Ateş etrafı aydınlatınca, pervaneler (gece kelebekleri) ve aydınlığı seven bir kısım hayvanlar bu ateşe kendilerini atmaya başlarlar. Adamcağız onları kurtarmaya (mâni olmaya) çalışır. Ancak hayvanlar galebe çalarak çoklukla ateşe atılırlar. Ben (tıpkı o adam gibi) ateşe düşmemeniz için belinizden yakalıyorum, ancak siz ateşe ateşe koşuyorsunuz”Buhârî, Rikâk 26
  • için namaz vakitleri
    İmsak 06:47Güneş 08:17Öğle 13:22İkindi 15:51Akşam 18:15Yatsı 19:39
    • 5°C Adana
    • 0°C Adıyaman
    • 0°C Afyon
    • 4°C Ağrı
    • -2°C Amasya
    • -6°C Ankara
    • 9°C Antalya
    • -1°C Artvin
    • 7°C Aydın
    • 2°C Balıkesir
  • BIST: 83.067 0.93
  • Altın: 146,530 -1.16
  • Dolar: 3,7912 -1.01
  • Euro: 4,0490 -0.54

Oruç Âdâbı

Cemal Nar

Oruç tutmanın bazı âdâbı vardır. Onlara dikkat ederek tutulan oruçlar, biiznillah oruçtan istifadeyi sağlar. Onları da iyi öğrenmemiz gerekir.

Oruç­lu kim­se­nin aşa­ğı­da­ki iş­le­ri yap­ma­sı müs­te­hap­tır. Yani güzel görülmüştür ve sevap getirir.

Bir yu­dum su iç­mek gi­bi az da ol­sa bir şey ye­mek ve sa­hu­ru ge­ce­nin son vaktine ge­cik­tir­mek. Sa­hu­ra kalk­ma­nın iki ama­cı vardır; birisi sünnet sevabı almak, diğeri de oru­ca güç ka­zan­mak ve se­her vaktinin ecir ve fa­zi­le­tin­den ya­rar­lan­mak­tır.

Hz. Pey­gam­be­rin sa­hu­ra kalk­ma­yı tav­si­ye eden çe­şit­li ha­dis­le­ri var­dır:  Ba­zı­la­rı şun­lar­dır:

“Sa­hu­ra kal­kın. Çün­kü sa­hur ye­me­ğin­de be­re­ket var­dır.”

“Her kim oruç tut­mak is­ter­se sa­hur­da bir şey ye­sin”

“Sa­hur ye­me­ği ile gün­düz tu­ta­ca­ğı­nız oru­ca kuv­vet ka­za­nın. Gün­dü­zün kaylûle uy­ku­su ile de ge­ce kal­kıp te­hec­cüt na­ma­zı kıl­ma­ya kuv­vet ka­za­nın.”

“Sa­hur ye­me­ği be­re­ket­tir, bir yu­dum su ile de ol­sa onu bı­rak­ma­yın. Çün­kü Al­lah ve me­lek­le­ri sa­hur­da ye­mek yi­yen­le­re rah­met ve is­tiğ­far eder­ler”

Sa­bah vak­ti gi­rin­ce­ye ka­dar sa­hu­ru ge­cik­tir­mek de müs­te­hap­tır. Al­lah el­çi­si şöy­le bu­yur­muş­tur: “Üm­me­tim if­ta­rı ace­le ya­pıp sa­hu­ru ge­cik­tir­dik­le­ri sü­re­ce ha­yır üze­rin­de­dir.”

Teravihten geliş ile sahur arası az zamandır diye tv. İle meşgul olarak yatmadan sahuru erken yemek, sabah namazını kaçırmaya sebep olabilir. Aman dikkat deriz.

İf­ta­rı ak­şam na­ma­zın­dan ön­ce ace­le yap­mak. Na­maz­da oruç ha­li­nin kal­bi meş­gul et­me­me­si için if­tar­da ace­le et­mek müs­te­hap­tır. İf­ta­rın bir hur­ma ile ve­ya bir şey ile ya­hut su ile yapılması müs­te­hap­tır. Çün­kü Rasûlullah (s.a.s.) oru­cu­nu böy­le açardı. İf­ta­rın ace­le ya­pıl­ma­sı şu ha­di­se da­ya­nır: “İn­san­lar if­tar­da ace­le et­tik­le­ri sü­re­ce ha­yır üze­rin­de­dir­ler.”

 

Oruç­lu için mek­ruh olup ol­ma­yan şey­leri de görelim: 

Özür­süz ola­rak bir şe­yi tat­mak ve çiğ­ne­mek mek­ruh­tur. Çün­kü bu­nu yap­mak oru­cun bo­zul­ma­sı­na se­bep ola­bi­lir. An­cak ko­ca­nın kö­tü huy­lu ol­ma­sı ha­lin­de pişirilen ye­me­ğin ve­ya al­dan­ma teh­li­ke­si var­sa sa­tın alı­na­cak bir gı­da mad­de­si­nin ta­dı­na ba­kı­la­bi­lir. Bu ara­da bo­ğa­za bir şey git­me­me­si şart­tır.

Oruç­lu kim­se­nin ön­ce­den çiğ­nen­miş şe­ker­li ol­ma­yan, be­yaz, par­ça­lan­maz bir sakı­zı çiğ­ne­me­si mek­ruh­tur. Ye­ni bir sa­kı­zı çiğ­ne­mek ise ca­iz de­ğil­dir. Çün­kü onda tadılacak şeker vs. vardır. Bir de sa­kız çiğ­ne­yen kim­se top­lum ta­ra­fın­dan oruç tutma­mak­la itham edi­le­bi­lir. Sakınmak her halükarda iyidir. Er­kek­ler için oruç­lu bu­lun­ma­dık­la­rı za­man­lar­da da sa­kız çiğ­ne­mek ke­rih gö­rülüşür. An­cak bir özür se­be­biy­le giz­li­ce çiğ­ne­me­le­ri müs­tes­na­dır.

Eşiy­le öpüş­mek, ku­cak­laş­mak ve ile­ri de­re­ce­de mü­na­se­bet­te bu­lun­mak kendisinden emin ol­ma­yan kim­se için mek­ruh­tur. Çün­kü bun­la­rı yap­mak­la so­nuç­ta oru­cun bo­zul­ma­sı­na se­bep ol­ma ih­ti­ma­li var­dır.

Fa­kat ken­di­sin­den emin ise mek­ruh ol­maz. Yani cinsî iliş­ki­de bu­lun­ma teh­li­ke­si ile bo­şal­ma teh­li­ke­si yok­sa öpüş­mek ve­ya kucaklaş­mak oru­ca za­rar ver­mez. Çün­kü Hz. Âişe'nin ri­va­yet et­ti­ği bir ha­dis-i Şe­rif­te Hz. Pey­gam­ber (s.a.s.)'in oruç­lu iken ha­nım­la­rı­nı öp­tü­ğü ve cin­sel iliş­ki dı­şın­da on­lar­la şa­ka­laş­tı­ğı bil­di­ril­mek­te­dir.

An­cak oruç­lu kim­se­nin eşiy­le çıp­lak ol­duk­la­rı hal­de bo­yun bo­yu­na sa­rıl­ma­la­rı, nefsin­den emin ol­sun ve­ya ol­ma­sın mek­ruh­tur. Bu­na “fâhiş mübâşeret” de­nir.

Da­mar­dan kan al­dır­mak ve­ya ha­ca­mat yap­tır­mak gi­bi ki­şi­nin bün­ye­si­ni za­yıf­lat­ma ih­ti­ma­li olan şey­le­ri yap­mak mek­ruh­tur. Be­de­ni güç­süz dü­şür­me­ye­cek­se mekruh ol­maz. An­cak bu­nu if­tar­dan son­ra­ya ge­cik­tir­mek da­ha uy­gun­dur.

Oruç­lu kim­se­nin su ile ıs­la­tıl­mış mis­va­kı kul­lan­ma­sı Ebû Yu­suf'a gö­re mekruhtur. Fa­kat di­ğer fa­kih­le­re gö­re sa­bah­le­yin ve­ya ze­val­den son­ra yaş ve­ya kuru mis­va­kı kul­lan­mak­ta ke­ra­het yok­tur.

Ağız ve diş te­miz­li­ği ye­nen ye­mek ve­ya içi­len meş­ru­bat ka­lın­tı­la­rı­nın gi­de­ril­me­si ama­cıy­la ya­pı­lır. Sa­hur ye­me­ğin­den son­ra mis­vak ve­ya fır­ça ile ağız ve diş­ler iyi­ce te­miz­len­dik­ten son­ra, ak­şa­ma ka­dar bu te­miz­lik ye­ter­li ola­bi­lir. Çün­kü ab­dest alırken su ver­me­nin dı­şın­da ağı­za kir­li­lik ya­pan bir şe­yin gir­me­si oruç­lu için söz ko­nu­su de­ğil­dir. Oruç­lu, özel­lik­le diş ma­cun­la­rın­da­ki tat­lan­dı­rı­cı mad­de­le­ri yut­mak­tan sa­kın­ma­lı­dır.

Şâfiîlere gö­re ze­val vak­tin­den gü­ne­şin ba­tı­şı­na ka­dar mis­vak kul­lan­mak mek­ruh­tur. De­lil şu ha­dis­tir:

“Ye­min ol­sun ki, oruç­lu ki­şi­nin ağız ko­ku­su Al­lah ka­tın­da misk ko­ku­sun­dan da­ha üs­tün­dür”

Bu ko­ku da ze­val­dan son­ra­ki za­man­la il­gi­li­dir. Çün­kü öğ­le­den ön­ce­ki ağız ko­ku­su ye­me­ğin ese­ri­dir, ze­val  vak­tin­den son­ra­ki ise iba­de­tin ese­ri­dir.

Oruç­lu kim­se­nin cü­nüp ola­rak sa­bah­la­ma­sı ve­ya gün­düz uy­ku­sun­da ihtilâm olma­sı oru­ca za­rar ver­mez. An­cak imkân olun­ca ge­ce­le­yin yı­kanmak da­ha faziletlidir. Çün­kü bu­nun­la oruç iba­de­ti­ne te­miz ola­rak baş­lan­mış olur.

Se­rin­le­mek için yı­kan­mak ve­ya ıs­lak bir be­ze sa­rın­mak Ebû Yu­suf'a gö­re oru­ca za­rar ver­mez. Fet­va­ya esas olan bu gö­rüş­tür. Çün­kü bu­nun­la iba­de­te yar­dım edil­miş olur. Ebû Hanîfe'ye gö­re ise se­rin­le­mek ama­cıy­la ağ­za bur­na su al­mak ve­ya so­ğuk su ile yı­kan­mak mek­ruh­tur.

Oruç­lu­nun gül, misk ve esans gi­bi şe­yi kok­la­ma­sı mek­ruh de­ğil­dir. Hanefîler dışın­da­ki üç mez­he­be gö­re,  ko­ku sü­rün­mek ve özel ola­rak kok­la­mak mek­ruh­tur.

Allah oruçlarımızı kabul buyursun.

Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı mahfuzdur.
Kaynak gösterilmeden alıntılanamaz.