23 Temmuz 2017 Pazar28 Şevval 1438
  • Bir Ayet
  • Bir Hadis
  • Namaz Vakitleri
  • Hava Durumu
  • Sizin yaratılışınızda ve Allah'ın (yeryüzüne) yaydığı her bir canlıda da kesin olarak inanan bir toplum için elbette nice deliller vardır. Câsiye, 45/4
  • "Allah’ım! Senden Seni sevmeyi, Seni sevenleri sevmeyi ve Senin sevgine ulaştıran ameli yapmayı isterim…" (Tirmizî, “De'avât”, 73)
  • için namaz vakitleri
    İmsak 03:54Güneş 05:45Öğle 13:18İkindi 17:12Akşam 20:38Yatsı 22:19
    • 34°C Adana
    • 36°C Adıyaman
    • 26°C Afyon
    • 31°C Ağrı
    • 28°C Amasya
    • 27°C Ankara
    • 33°C Antalya
    • 21°C Artvin
    • 34°C Aydın
    • 32°C Balıkesir
  • BIST: 106.843 0.10
  • Altın: 142,689 1.13
  • Dolar: 3,5367 0.45
  • Euro: 4,1209 0.62

Tolstoy, Dostoyevski ve biz...

Haşmet Babaoğlu

Hep Putin'den ve Slav yayılmacılığından konuşacak değiliz ya... 
Biraz da edebiyatın büyük Ruslarından konuşalım. 
Tolstoy ve Dostoyevski'den mesela...
Şimdi ikisini yan yana andım ya, o soru içinizde uyanıverecek, biliyorum: Acaba gönlümüz hangisinden yanadır, hangisi "bizim yazarımız"dır?
Bu soru eskiden beri edebiyat tutkunlarının tatlı eğlenceliğidir. Snobluk yapıp soruyu küçümseyenlere George Steiner gibi mühim bir edebiyat tarihçisinin bile "Tolstoy mu, Dostoyevski mi?" diye çok dolgun içerikli bir kitap yazdığını hatırlatayım.
Bizde pek bilinmeyen ama iki satırını olsun, okuyan herkesi derhal etkileyen Rus filozofBerdyaef işi daha öteye götürmüş; insanları karakteristik olarak Tolstoyvari tipler,Dostoyevskivari tipler diye ikiye ayırmaya kalkışmıştır.
Neyse malum soruya gayet kişisel, hatta hafiften dalgacı bir cevap verip esas konuma geçeyim...
Efendim, bir nevi Tolstoycuyum! Fakat Dostoyevski'nin Budala'sına kalpten bağlıyım. 

***


Esas konu şu...
İlginçtir, biz Tolstoy'u yaşarken çok sevmişiz.
"Aile Saadeti" romanının 1890'ların başında önce Tercüman-ı Hakikat'de tefrika edilip sonra kitaplaştırıldığını biliyoruz. "Kroyçer Sonatı" da 1896'da İkdam gazetesinde tefrika edilmişti. 20. Yüzyıl'ın hemen başında Tolstoy'un hayat hikâyesi ve "insanlığı iyiliğe çağıran" fikirlerini tanıtan kitaplar o kadar ilgi çekmiştir ki, birtakım genç Osmanlı aydınları ona mektuplarla ulaşmaya çalışmış, büyük yazar da bunlardan bazılarına cevap yazmıştır.
Tolstoy'un ilk çevirilerini yapan Türkolog Olga Lebedeva (Madam Gülnar) da o dönemde "Tolstoy'dan alıntı yapmayan bir Osmanlı eseri ve Tolstoy'un hayatından söz etmeyen bir gazete bulunmadığını" söylüyordu. 

***


Ya Dostoyevski?
Tercüme faaliyetlerine bakılırsa, Dostoyevski Türkiye'ye geç girmiştir. Hakkında birkaç yazı çiziktirilmiş olmasını hariç tutarsak, Osmanlı Dostoyevski'ye mesafeli durmuştur.
Acaba onun slavofil tavrında "Moskofluk" bulduğundan mı, yoksa ruhsal sancılarınımızmızlık gördüğünden mi, bilemiyorum.
Nihayetinde "Ölüler Evinin Hatıraları"nın ve "Beyaz Geceler"in çevrilip yayımlandığı tarih 1933.
Aslına bakarsanız, Dostoyevski'nin edebiyat dünyamızda keskin ve kalıcı bir yer edinişi çok daha geç bir tarihe, 1960'lar sonrasına dayanır.
Yani Dostoyevski bizim kültürel zihnimizde gerçekten de "varoluşçu" bir yazar gibi yer edinmiştir.
Belki o yüzden bizim seküler sol aydınlarımız hâlâ "Yeraltından Notlar"daki bulantıya ayılıp bayılıp, "Ecinniler"inden bucak bucak kaçıyor. Orada maneviyat ve siyasetle ilgili zor sorular var çünkü!

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı mahfuzdur.
Kaynak gösterilmeden alıntılanamaz.