Türkiye'ye çað atlatacak dev proje

Ýstanbul Büyükþehir Belediye Baþkaný Kadir Topbaþ, Baþbakan Erdoðan’ýn Türkiye’nin ana master planýnýn ortaya çýkarýlmasý için özel bir ekibe talimat verdiðini ifade etti.

Bugün Gazetesi'nden Perihan Çakýroðlu'nun Topbaþ ile yaptýðý röportaj...

Avrupa ile Asya yakasýný birbirine baðlayan iki köprünün trafiði çözememesi, 3’üncü köprünün yapýlmasýný zorunlu hale getiriyordu. Bu konularý Topbaþ’la konuþmak istiyorduk. Ýstanbul’un nasýl planlý bir þehir haline getirileceðini sorduðumuzda, o önce Türkiye’nin planlanmasý gerektiðini anlattý ve ilginç bilgiler verdi. Baþbakan Tayyip Erdoðan’ýn “Ulusal Ülke Master Planý” hazýrlanmasý için talimat verdiðini söyleyen Topbaþ, bu planýn yüzde 60-65’inin de hazýrlandýðýný ifade etti. Dünya Ekonomik Forumu için Davos’a giden Baþbakan Yardýmcýsý Ali Babacan da bu planýn, 3’’üncü köprü ayaðýný anlatýrken Topbaþ’ý destekleyen cümleler kullanmýþtý.

* Ýstanbul, hâlâ büyük göç alýyor. Bu göç nasýl durdurulur?

Daha önce Türkiye’yi yönetenler, dünyada þehirleþme trendinin teknolojinin geliþmesiyle birlikte artacaðýný iyi okuyamamýþlar. Bütün dünyada þehirlerin nüfusu artýyor, oran yüzde 70’lere çýkýyor. Süleyman Demirel, kendi döneminde “Bizim köylü nüfusu yüzde 65-70’lerde, Avrupa’da ise þehirlerin nüfusu buna gidiyor, köylü nüfusumuz çok fazla” dediði zaman çok eleþtirilmiþti. Hatta bu söylemin ardýndan köyler iyice boþalmaya baþladý. Köyler boþalabilir, onu tutamazsýnýz. Bir takým yöntemler var tabii ki. Duble yollar, üniversiteler, baþka þeyler var tabii ki. Kýsa dönemde þehirlere göçler baþladýðý için þehirler baskýn yedi.

* Baþkan, Ýstanbul baskýn deðil, vurgun yedi, buna ne diyorsunuz?

10 yýlda siz 10’ar, 20’þer milyon göç alýrsanýz bunun önünde hiçbir güç duramaz. Týpký bir sel felaketi gibi. Anadolu’da köylerden, kýrsaldan hareketlilik olursa öncelikle o bölgedeki kendi þehirlerinde o göçü tutacak hizmet alanlarý lazým. Bununla en azýndan, göçü düzenli hale getirebilirsiniz. Ancak, göçü önleyecek tedbirler neredeyse hiç alýnmamýþ.

* Bu anlattýklarýnýza göre Ýstanbul’dan önce Türkiye’ye bir master plan yapýlmalý deðil mi?

Diyorumki, Türkiye’nin bugüne kadar geliþme planlarý yapýlmadý. Ülke planlarýn da bu fonksiyonlarý koyarsýnýz, ne olduðu ve ne yapýlmasý gerektiði de ortaya daha iyi çýkar. Ýþte, þimdi Baþbakan Recep Tayyip Erdoðan ülke ve bölge planlarý yaptýrýyor. Daha yeni yapýlýyor. Böylece bu planlarla, yüzde 5’lerde olan planlama oranlarý þimdi yüzde 64- 65’i buldu.

* Baþbakan bütün Türkiye’nin planlanmasýný nasýl yapýyor?

Bizim yaptýðýmýz planlarla elde bir veri oluþtu. Tüm bunlarý da dikkate alarak ulusal plan yapýlmasýnýn talimatýný Baþbakan verdi, bu yapýlýyor.

* Ülke planýný kimler yapýyor?

Bunu bilmiyorum. Baþbakanlýk’ta bu yönde çalýþmalar yapýlýyor. Sanýyorum Baþbakan bunu açýklayacak. Ülkenin þehirleri bölgeleri nasýl olacak, hangi þehir hangi sanayi dallarýný alacak, bunun gibi planlar olacak.

* Kentsel dönüþüme 200 milyar dolarlýk bir bütçe ayrýlýyor. Bu dönüþüm, size göre nasýl yapýlacak? Bu dönüþüm, size göre nasýl yapýlacak?

Ýnsanlarýn yaþama alanlarý günün þartlarýna göre deðiþtirilir. Köyler ve kasabalarda yaþanýrken þehirler ortaya çýkmýþ. Kentin eski dokusunu, tarihini korumak koþuluyla yeni düzenlemeler yaparak daha kaliteli yaþama alanlarýna dönüþtürülmüþ. Bu dönüþüm ve deðiþimlere kentsel dönüþüm diyoruz. Bunun alt baþlýklarýna baktýðýnýz zaman bu beklentileri ortaya çýkaran nedir? Bir çarpýk yapýlaþma varsa onu yaparsýnýz, o bölgedeki yapýlar fonksiyonlarýný yitirmiþler veya baþka talepler geliyorsa onlarý yaparsýnýz. Çöküntü alanlarýysa ki, tarihsel alanlarý kastediyorum. Bir afet riski taþýyorsa bu afetten kurtulma adýna deprem dönüþümü veya yapýlarýn dönüþümü gerçekleþtirilir.

* Bu dönüþümle Ýstanbul’da neler deðiþecek?

Ýstanbul’un böyle bir projeye ihtiyacý var. Çarpýk yapýlaþmadan dolayý var, çöküntü alanlarý sebebiyle var. Özellikle de deprem ve afetlerden dolayý böyle bir yenilenme ihtiyacý var. Bu kenti yenilemek zorundayýz. Bundan dolayý halk hazýr, biz de belediye olarak hazýrýz.

* Hazýrýz derken, bunu nasýl belirleyeceksiniz?

Kendimize bunu çalýþma alaný olarak belirledik. Baþbakanýmýz da bu konuda hassasiyetle duruyor. Olasý bir afette Ýstanbul’un ve ülkenin olasý ekonomik kaybýnýn 100 milyar dolarlarý bulacaðýndan bahsediliyor. Ama deniliyor ki, biz bu dönüþüm çalýþmasýna girersek belki 15-20 milyar dolarlýk bir yatýrýmla halkýn da katýlýmýyla olasý büyük deprem zararlarýnýn önünü kesebiliriz. Böylece bu sýkýntýdan da kurtuluruz. Tabii ki, 1 milyon 600 bin binalýk büyük bir stoktan bahsediyoruz. Bir anda bunlarýn hepsini yapmak mümkün deðil.

Bu dönüþüm kaç yýl sürer?

Ciddi bir zaman alýr. Bunun bir an önce bitirilmesi ve en sýkýntýlý alanlar baþta olmak üzere düzenlenmesi gerekiyor. Her tarafta ve ayný anda Ýstanbul, bir þantiyeye dönebilir. Bunun ekonomik getirileri de var, istihdam oluþturacak olmasý var.

* Operasyon, ne zaman tam olarak baþlayacak?

Zaten baþladý. Esenler’de gidip iki okulda baþladýk. Zeytinburnu’nda baþlamýþtý. Kartal’da önemli çalýþmalar var. Hazýr olan ilçe belediyelerle temas kurup hemen harekete geçiyoruz. Bir de yasa çýkartýlýyor biliyorsunuz. Eðer direnen olursa, hayýr diyen olursa uzlaþmaya gelmez olursa, “Ben müteahhidimi seçiyorum, beklentilerim var, çok daha fazla alacaðým” derse ve iþi engellerse yasa burada devreye girecek.

Yasa ne zaman çýkar?

Yakýnda çýkar. Henüz TBMM Genel Kurulu’na inmedi. Zannediyorum Bakanlar Kurulu’nda imzaya açýlýyor. Bu yasa, “Birilerine para daðýtma yasasý” deðildir. O, bu konudaki adýmlarý daha çabuk atmayý getirecek bir yasa olacak. Tetkik ve çalýþmalarla Büyükþehir belediyesi olarak destek vererek lokal çalýþmalarla imar faaliyetleri baþlayacak. Böyle binalarda çoðunluk evet dediyse, üçte biri hayýr dese bile bakanlýk yýkacak.

* Baþta Ýstanbul olmak üzere büyük þehirlere göçün arkasýnda neler vardý?

Geliþme planlarýnýn yapýlmamasý en önemli sebepler tabii ki. Fabrikalar ve iþyerleri, baþka yerlere yapýlmýþ olsaydý böyle yoðunlaþma olmazdý. Bunlar görülemediði için kýrsaldaki ‘ucuz iþçiliði’ talep eden sanayi, oradan göçü aldý, patýr patýr getirdi Ýstanbul’a. Sanayi, bu ucuz iþçi göçünü alýrken lojman bile yapmadý, gelen insan da tepenin arkasýna gecekondusunu yaptý. Her taraf böyle geliþti. Çünkü, 3-5 kuruþa çalýþan insanýn, kira verme gücü de yok. Tepenin arkasýna evini yaptý, çoluk çocuðunu da getirdi oraya. Ortaya çýkan þehirler bunlar.

* 1973’de açýlan ilk köprüyü bir kenara býrakalým. 1987’de ikinci köprü yapýldýðýndaki mevcut araç sayýsý, 2012’ye geldiðimizde inanýlmaz derecede arttý. Üçüncü köprü, trafik sorununu çözmeye yeter mi?

Üçüncü köprüyü Ulaþtýrma Bakanlýðýmýz yaparken, gelecekteki trafik artýþýný da düþünerek köprüye bir dedemiryolu koyuyor. Diyor ki, “Yaptýðýmýz hesaplara göre ileride Asya ile Avrupa kýtalarý arasýnda 5 raylý sisteme ihtiyaç var. 3’ü güneyde, 2’si de kuzeyde var. Demiryolunu þimdiden yapmamýz gerekir.” Geçmiþte birinci köprü yapýlýrken Ýstanbul’un 2012’de nüfusunun 14 milyon olacaðý hesaplansaydý bu köprü farklý yapýlýrdý. Belki, raylý sistemi geçen, metrosu geçen, þerit sayýsý farklý olan bir köprü yapýlýrdý.

Boðaziçi Köprüsü tamir ve bakýma alýnacak. Günlük trafik bundan nasýl etkilenir?

Bu köprüden günde 180 ile 210 bin arasýnda araç geçiyor. 40 yýllýk bir köprü. Beklenenin üstünde metal yorgunluðu var, halatlarý da yenilenecek ve bu yüzden bakým gerekiyor. Ulaþtýrma Bakaný Binali Yýldýrým’ýn ifadeettiði gibi köprünün kýsmen kapatýlmasý trafik açýsýndan olumlu. Köprü trafiðini toplu taþýmaya yönlendirmeyi planlýyoruz. Özellikle deniz ulaþýmýnda daha farklý destekler getirmeyi düþünüyoruz.

* Geçen seferki kar yaðýþýnda vatandaþlar, çok büyük sýkýntý çekti. Neden, kar yaðýþý sýrasýnda önlemler almadýnýz?

Kar yaðýþý günlük veya anlýk bir mesele. Göreve geldiðimizde karla mücadele araç ve gereçlerini almaya çok önem vermiþtik. Bunlarý da her kar yaðýþýnda kullanýyor ve ana arterleri de sürekli açýk tutuyoruz. Ancak, geçen sefer kabul ediyorum benim bir hatam oldu. Artýk, Ýstanbullular kar yaðdý mý, nasýl davranacaklarýný öðrendi diye AKOM’a gidip bir açýklama yapma gereði duymadým. Oysa yanýlmýþým, fazla kar yaðmamasýna raðmen vatandaþlar, büyük bir panik yaptý, bu panikle herkes köprülere hücum etti ve trafik kapandý. Maalesef, her seferinde açýklama yapmak gerektiðini anladým.