"Yargı devrimcilerin elindedir"

CHP’nin Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu iktidarı “yargıda kadrolaşmakla” suçlarken Türkiye’nin yakın tarihi, tek parti ve darbe dönemleri dışında iktidar olmayan CHP’in yıllardır nasıl darbecilerle kol kola yargıdaki vesayete ortak olduğunun belgeleriyle dolu. 1960 darbesi sonrası temelleri atılan yargıdaki sol vesayet, dönemin CHP liderlerinden Bülent Ecevit tarafından “Yargı devrimcilerin elindedir” sözüyle ifade edilmişti.  

60 DARBESİ YARGIYI DA VESAYET ALTINA ALDI

27 Mayıs 1960 darbesiyle demokrasinin üzerinde asker ve yargı vesayeti oluşturulurken yargıda ideolojik yapılanmanın temelleri de o dönemde atıldı. Yeni Akit’ten Hüseyin Yazıcı’nın haberine göre, 1960 darbesinin ilk 7 ayı içinde daha anayasa yapılmadan Yargıtay üyelerinin dörtte biri, Danıştay üyelerinin yarısından fazlası, ilk derece mahkeme hakim ve savcılarının da altıda biri re’sen emekliye sevk edildi. Emekli edilenlerin yerlerine darbe rejiminin onayladığı isimler atanarak devrimci ve ilerici yargının temelleri atıldı. Daha sonra Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Hakimler Kurulu oluşturularak yargı vesayeti tahkim edildi.

“SİZİ BURAYA TIKAN GÜÇ BİZİ HAKİM YAPTI”

Dönemin Başbakanı Adnan Menderes ve iki bakan arkadaşının idamına karar veren Yassıada Mahkemesinde hakim, savcı ve soruşturma kurulu üyesi olarak görev yapan yargı mensuplarının neredeyse tamamı daha sonra ödül olarak yüksek yargıda terfi ettirildi. Darbe komitesi tarafından Yassıada Mahkemesinde görevlendirilen hâkim ve savcılar, Yüksek Hâkimler Kurulu, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve YSK’ya başkan ve üye yapıldılar. Menderesi astıran Yassıada Mahkemesinde görev alan hakim ve savcıların arasından 3 Anayasa Mahkemesi başkanı, 2 Yüksek Hakimler Kurulu başkanı, 2 Yargıtay başkanı ile YSK başkanı, Danıştay başkanı ve Danıştay başsavcısı çıktı. Menderes ve arkadaşlarına ‘Sizi buraya tıkan güç böyle istedi’ diyen Yassıada Mahkemesi Başkanı Salim Başol, 1962’de Anayasa Mahkemesi kurulunca ödül olarak buraya atandı ve mahkemenin ilk üyeleri arasında yer aldı.

CHP – DARBECİLERLE KOL KOLA

Yassıada Mahkemesi Başsavcısı Ömer Altay Egesel İzmir Cumhuriyet Savcısı iken darbeden sonra Yüksek Adalet Divanı Başsavcılığına getirildi. Daha sonra terfi ettirilerek Yargıtay üyeliğine atandı. 1977-78 yıllarında Yargıtay 1. Ceza Dairesi Başkanlığına getirildi. Anayasa Mahkemesinin ilk heyetindeki 15 asıl üyeden 4’ü Yassıada Mahkemesinde görev alanlar arasından, 5’i darbecilerin oluşturduğu Kurucu Meclis üyeleri arasından seçilmişti. Heyette ayrıca eski bir CHP’li milletvekili ve CHP hükümetleri döneminde uzun süre görev yapmış bir bürokrat vardı. Askeri hakim Necdet Darıcıoğlu, 27 Mayıs darbesinden sonra Yassıada Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine ve Yüksek Adalet Divanı Başsavcı yardımcılığına getirilmişti. Darıcıoğlu daha sonra Askeri Yargıtay Üyesi ve 1977’de Anayasa Mahkemesi üyesi seçildi. Yassıada Mahkemesinde etkili görevlerde bulunan Darıcıoğlu darbeden 30 yıl geçmesine rağmen mahkeme üyelerinin oylarıyla 1990’da Anayasa Mahkemesi Başkanı seçildi.

DARBELER YARGIDAKİ VESAYETİ PEKİŞTİRDİ

12 Eylül Anayasasıyla yargıya hakim olan resmi ideoloji kalıcı hale getirilirken, 28 Şubat sürecinde Genelkurmay’da yargı mensuplarına verilen irtica brifingleriyle darbecilerin yargıya biçtiği misyon yeniden hatırlatıldı. Türk demokrasisinin gelişmesine, toplumdaki fikirsel değişim ve dönüşüme rağmen kendi içine kapalı yapısı sayesinde yargıdaki bu katı ideolojik yapı 1960’lı yıllardan günümüze kadar taşındı. Aradan 50 yıl geçmesine karşılık 27 Mayıs zihniyeti yüksek yargıdaki hakimiyetini koruduğu için Anayasa değişikliğine en büyük direnç bu kurumlardan geliyor. Yargıyı 1960 darbesiyle ele geçirip, 1971 muhtırası, 1980 darbesi ve 28 Şubat süreci sayesinde ellerinde bulundurmaya devam edenler, yargının demokratikleştirilmesi ve tarafsızlaştırılması çabasını ‘yargı ele geçiriliyor’ diyerek engellemeye çalışıyor.

27 MAYIS DARBESİNDEN SONRA RE’SEN EMEKLİ EDİLEN YARGI MENSUPLARI

27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından yılsonuna kadar darbe rejiminin ilk 7 ayı içinde 94’ü Yargıtay ve Danıştay üyesi olmak üzere toplam 614 yargı mensubu kendi istekleri olmaksızın re’sen emekliye sevk edildi.

• Toplam 241 üyesi olan Yargıtay’ın 66 üyesi (Dörtte birinden fazlası re’sen emekli edildi)

• Toplam 54 üyesi olan Danıştay’ın 28 üyesi (Yarısından çoğu re’sen emekli edildi)

• Toplam 3123 kişilik yerel mahkeme hakim ve savcı kadrosundan 520’si doğrudan emekliye sevk edildi. (Yaklaşık altıda biri re’sen emekli edildi)

YASSIADA SORUŞTURMA VE DAVASINDA GÖREV ALDIKTAN SONRA ÖNEMLİ MEVKİLERE YÜKSELEN YARGI MENSUPLARI

Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyeliğine Yükselenler

İbrahim SENİL (Başkan)
Danıştay 1. Daire başkanı iken 1960 darbesinden sonra Milli Birlik Komitesi tarafından Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine atandı. 22.9.1960’ta Danıştay başkanlığına seçildi. 1962’de kurulan Anayasa Mahkemesi’nin ilk üyeleri arasında yer aldı. 1966 yılında Anayasa Mahkemesi başkanı oldu.

Kani VRANA (Başkan)
Yargıtay 6. Ceza Dairesi üyesi iken Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine getirildi. 1970’te Anayasa Mahkemesi üyesi oldu. 1975’te Anayasa Mahkemesi Başkanı seçildi. 1969-1971 arasında Yüksek Seçim Kurulu başkanlığı yaptı.

Necdet DARICIOĞLU (Başkan)
Askeri hakimken Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine ve Yüksek Adalet Divanı Başsavcı yardımcılığına seçildi.
Daha sonra Askeri Yargıtay Üyesi ve 1977’de Anayasa Mahkemesi üyesi seçildi. 1990’da Anayasa Mahkemesi Başkanı oldu.

Salim BAŞOL (Üye)
Yargıtay 1. Ceza Dairesi Başkanı iken Menderes ve arkadaşlarını yargılayan Yüksek Adalet Divanı (Yassıada Mahkemesi) başkanı oldu.
1962’de Anayasa Mahkemesi kurulunca Anayasa Mahkemesi üyesi oldu.

Abdullah ÜNER (Üye)
Yargıtay 1. Ceza Dairesi üyesi iken Yüksek Adalet Divanı üyesi oldu.
1962 yılında Yargıtay 2. Başkanı, 1970 yılında Anayasa Mahkemesi üyesi oldu.

Hasan GÜRSEL(Üye)

Askeri Yargıtay Üyesi, iken Yüksek Adalet Divanı Üyeliğine atandı.
1974 yılında Anayasa Mahkemesi Üyesi oldu.

Nahit SAÇLIOĞLU (Üye)
Askeri Yargıtay üyesi iken Yüksek Adalet Divanı üyesi oldu.
1978 yılında Anayasa Mahkemesi üyesi oldu.

Mustafa KARAOĞLU(Üye)
Ankara hakimi, iken Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine getirildi. Daha sonra Danıştay Üyesi ve Anayasa Mahkemesi üyesi oldu.

Servet TÜZÜN (Üye)

Askeri hakimken Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine getirildi. Yüksek Adalet Divanı Başsavcı yardımcılığı yaptı. Daha sonra Askeri Yargıtay üyeliğine seçildi ve 1981 yılında Anayasa Mahkemesi üyesi.

Fazlı ÖZTAN (Üye)
Yargıtay üyesiyken Soruşturma Kurulu Üyeliğine getirildi. 1964’te Yargıtay 2. Başkanı oldu. 1966’da Anayasa Mahkemesi Üyeliğine seçildi.

Mahmut Celalettin KURALMEN (Üye)
Yargıtay 6. Ceza Dairesi Başkanı iken Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine getirilmiş ancak rahatsızlığı bu görevinden istifa etmiştir. 1962 yılında Anayasa Mahkemesi üyesi oldu.

Yargıtay Başkan ve Daire Başkanlığına Yükselenler

Ferruh ADALI (Başkan)
Yargıtay 4. Ceza Dairesi başkanı iken Yüksek Adalet Divanı üyesi oldu. 1969-72 arasında Yargıtay Başkanlığı yaptı.

Cevdet MENTEŞ (Başkan)
Yargıtay 2. Ceza Dairesi üyesi Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine getirildi. 1972-1980 arası iki dönem Yargıtay başkanlığı yaptı. 12 Eylül darbe yönetimi sırasında kurulan Ulusu Hükümetinde Adalet Bakanlığı yaptı.

Ömer Altay EGESEL (Daire Başkanı)
İzmir Cumhuriyet Savcısı iken Yüksek Adalet Divanı Başsavcılığına getirildi. Daha sonra Yargıtay üyeliğine atandı. 1977-78 yıllarında 1. Ceza Dairesi Başkanlığına getirildi.

Naci BENLİ (Daire Başkanı)
Yargıtay üyesi iken 1962 yılında Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine getirildi. 1962 yılında Yargıtay 5. Ceza Dairesi başkanlığına seçilerek 1971’e kadar bu görevi sürdürdü.

Danıştay Başkan ve Başsavcılığına Yükselenler

İbrahim SENİL (Başkan)
Danıştay 1. Daire başkanı iken 1960 darbesinden sonra Milli Birlik Komitesi tarafından Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine atandı. 22.9.1960’ta Danıştay başkanlığına seçildi. 1962’de kurulan Anayasa Mahkemesi’nin ilk üyeleri arasında yer aldı. 1966 yılında Anayasa Mahkemesi başkanı oldu.

Vecihi TÖNÜK (Başsavcı)
Danıştay üyesiyken Yüksek Soruşturma Kurulu üyeliğine getirildi. Daha sonra Danıştay 6. Daire Başkanı oldu. 1963-1973 Danıştay Başsavcısı oldu.

Yüksek Hakimler Kurulu Başkanlığına Yükselenler

Suphi ÖRS (Başkan)
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi Üyesiyken, Yüksek Soruşturma Kurulu Üyeliğine getirildi. Darbe sonrası 1962’de kurulan Yüksek Hakimler Kurulu’nun ilk başkanı oldu. 1962-67 arasında başkanlık yaptı.

Selman YÖRÜK(Başkan)
Yargıtay 1. Ceza Dairesi üyesiyken Yüksek Adalet Divanı (Yassıada Mahk.) üyeliğine getirildi. 1972-1974 yılları arasında Yüksek Hakimler Kurulu Başkanlığı yaptı.