Kırgızistan darbeye mi gidiyor?

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Kurmanbek Bakiyev, polis ve kendisinin görevini bırakmasını isteyen binlerce göstericinin arasında çıkan çatışmalarda 5 kişinin ölmesinin ardından bugün ülkede olağanüstü hal ilan etti.
Kırgızistan, Afganistan'da yetişen militanların yayılmasını durdurmak için Batılı girişimlerin merkezinde bulunan bir ülke. ABD, Afganistan'daki Taliban direnişine karşı yardımcı olması için Kırgızistan'da bir hava üssünü kiralamıştı. Ülkede Rusya'nın da bir askeri üssü bulunuyor.

Ülkede meydana gelecek bir lider değişikliğinin, askeri üs konusunu daha da karmaşık hale getireceği belirtiliyor. Kırgızistan yönetimi geçtiğimiz yıl ABD'den Manas üssünü kapatmasını istemiş; ancak daha sonra üs kiralamasına izin vermişti.

Ancak hem Rusya hem de ABD, Orta Asya'daki "İslami militanizmin" yükselmesinden endişe duyduklarını aktarmıştı. Kırgızistan ile Tacikistan ve Özbekistan arasında bulunan Fergana Vadisi, 1999 – 2000 yılları arasında militanların hedefi haline gelmişti. Batılı güçler, şiddet olaylarının Kırgızistan'a sıçraması ve ülkeyi aşması halinde tüm bölgeye yayılmasından endişe ediyorlar.

AYAKLANMALARA NE SEBEP OLDU?
2005 yılında Akayev'i yerinden ederek iktidara gelen eski muhalefet lideri Bakiyev, o zamandan bu yana muhalefet tarafından gücünü sağlamlaştırmak, muhalif siyasi liderleri hapse atmak ve yolsuzluğu önleyememekle suçlanıyor. Uzmanlar, "2005'teki Lale Devrimi'nin ardından iktidara gelen Bakiyev halkın beklentisinin yüksek olduğu başka bir lider olacaktı; ama işe yaramadı" görüşünü dile getiriyor.
Bakiyev, geçtiğimiz yıl Temmuz ayında da ezici bir üstünlükle seçimleri kazanmış ve ikinci dönem cumhurbaşkanlığı görevine başlamıştı. Ancak hem muhalefet hem de Batılı gözlemciler seçimleri sert bir dille eleştirmişti.

Ancak Bakiyev seçimlerin ardından 5,3 milyon nüfuslu Kırgızistan'da halkın refahını geliştirmekte yetersi kaldı. Halkın 3'te ikisi halen fakirlik seviyesinin altında bulunuyor. aylık ortalama gelir düzeyi isse 130 dolar.
Ülkenin 4,7 milyar dolarlık ekonomisi ayrıca Kırgızistan'ın gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 30'unu oluşturan işçi dövizindeki 2008'de yaşanan keskin düşüşten de büyük zarar gördü.

Ekonomik büyüme, 2008'deki 8,4'lük büyümenin ardından 2009'da yüzde 2,3 yavaşladı. Ancak ekonomi, Centerra Gold Inc şirketi tarafından Kumtor'da çıkarılan altın madenlerinin katkısı olmaksızın yüzde 2,9 daha daralabilirdi. Kanadalı maden şirketi Cameco Corp, Aralık ayında Centerra'daki hisselerini satışa çıkardığını duyurdu.

BAKİYEV'İN SONU NASIL OLABİLİR?
Kırgızistan'da muhalefet uzun süredir Lale Devrimi'nin destekçisi olan Bakiyev'den yolsuzlukla mücadele etmesi ve üst düzey mevkilerdeki akrabalarını kovmasını istiyor, isteklerini yerine getirmemesi halinde ise Bakiyev'i devirmekle tehdit ediyordu. Bugün Bişkek sokaklarındaki göstericiler de şimdi Bakiyev'in görevi bırakmasını istiyor.

Ancak sonucun ne olacağı Bakiyev'in krizle nasıl baş edeceği ve ABD, Rusya ve Çin yönetimlerinin nasıl bir tavır takınacağına bağlı. Rusya sükunet çağrısı yaparken uzmanlar, Bakiyev'in durumu kötüleştirmeden kontrol altına alma gibi güç bir işle karşı karşıya olduğunu dile getiriyorlar.
Polis, bugün Bişkek sokaklarında göz yaşartıcı bomba kullanırken, ölü sayısının ise onları geçtiği bildirildi. Hatta bir ara İçişleri Bakanı'nın da göstericiler tarafından esir alındığı iddia edildi. Ancak bu iddia Kırgız yönetimi tarafından yalanlandı.

Lale Devrimi'nin devirdiği Askar Akayev, 2005'teki gösteriler sırasında Rusya'ya kaçmıştı. Ancak uzmanlar, Bakiyev'in yakın çevresi ile arasındaki dostluk daha kuvvetli olduğu için, devrimdekine benzer bir olayın yaşanmasının zor olduğunu dile getiriyorlar. ABD'nin ve Rusya'nın sessiz kalması halinde de dış güçlere daha bağımlı olan Bakiyev'in gücünü koruyacağı tahmin ediliyor.

BAŞBAKAN YARDIMCISI REHİN DÜŞTÜ: ÖLÜ SAYISI 12

Kırgız TV binasının göstericilerin eline geçtiği bildirildi.

AFP'nin bildirdiğine göre, yüzlerce gösterici Bişkek'teki televizyon binasını ele geçirdi. Kanalların da yayın yapmadığı belirtildi.

Öte yandan Birinci Başbakan Yardımcısı Akılbek Japarov'un Talas'ta göstericilerin eline rehin düştüğü kaydedildi.

AP muhabiri, polisin kalabalığa açtığı ateşte ölenlerin sayısının 12'ye çıktığını, 12 kadar kişinin de yaralandığını belirtirken, bir muhalif eylemci olaylarda 17 kişinin öldüğünü söyledi.

İÇİŞLERİ BAKANI ÖLDÜRÜLDÜ İDDİASI
Kırgızistan'da Talas kentinde rehin alınan ve dövülen İçişleri Bakanı Moldomusa Kongantiyev'in öldüğü ileri sürüldü.

Akipress Haber ajansında çıkan haberde, Kongantiyev'in öldüğü yönünde bilgiler alındığı kaydedildi

İLK OLARAK 9 KİŞİNİN ÖLDÜĞÜ DUYURULMUŞTU
Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te polis ile muhalif göstericiler arasında çıkan olaylar sürüyor. Polisin, göz yaşartıcı bombanın yanı sıra plastik mermi kullandığı çatışmalarda ölü sayısının en az 9 olduğu belirtiliyor, ancak resmi kaynaklar ölü sayısını doğrulamıyor.

Olaylarda en az 10 kişinin ise yaralandığı kaydedildi.

Bu arada Devlet Başkanlığı binasının önünde başlayan çatışmanın yayıldığı görülüyor. Göstericilerden büyük bir grubun devlet televizyonunun binasını işgal etmek üzere harekete geçtiği belirtildi.

Öte yandan Kırgızistan meclisinin tavsiyesi doğrultusunda ülkede olağanüstü hal ilan edildiği bildirildi.

ULUSLARARASI HABER AJANSLARINA GÖRE OLAYLARDA ÖLENLER VAR
Uluslararası haber ajansları, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te Devlet Başkanlığı binasının önünde polis ile muhalif göstericiler arasında çıkan çatışmada ölülerin olduğunu bildirdi.

Bölgede görev yapan muhabirlerine dayandırdıkları haberlerde AP, polisin göstericilere ateş açması sonucu 4 kişinin öldüğünü belirtirken, Reuters ise olaylarda 5 kişinin öldüğünü duyurdu.

BAŞKENTTE PANİK... GÖSTERİCİLER POLİSLERİN ARAÇLARINA VE SİLAHLARINA EL KOYDU
Kırgızistan'da, çok sayıda muhalif politikacının tutuklanmasının ardından başkent Bişkek'te Devlet Başkanlığı binasının önünde polis ile muhalif göstericiler arasında çatışma çıktı.

Başkanlık binasının önünde bir aracı ateşe veren göstericiler, polislerin araçlarına ve silahlarına el koydu. Paniğin hakim olduğu başkentte halk dükkanları boşaltıyor, trafik, olay bölgesi civarında kilitlendi.

Devlet Başkanlığı binası önünde polisin müdahale ettiği binlerce gösterici, sopa ve şişelerle karşılık veriyor. Polis göstericilere karşı göz yaşartıcı bomba ve plastik mermi kullanıyor. Ayrıca silah sesleri duyuluyor.

Muhalefet, Devlet Başkanı Kurmanbek Bakıyev'in istifa etmesini istiyor, yolsuzluğun üzerine gitme ve üst düzey mevkilerdeki akrabaların kovulması gibi talepleri yerine getirilmezse protestolara devam etme tehdidinde bulunuyor.

TÜRK DİPLOMATLARA GÖRE, GENEL BİR ASAYİŞSİZLİK DURUMU BU AŞAMADA YOK, TÜRK VATANDAŞLARI GÜVENDE
Kırgızistan'daki çatışmaların bu aşamada güvenlik güçlerinin kontrolü altında olduğu ve genel bir asayişsizlik durumu bulunmadığı bildirildi.

AA muhabirinin Türkiye'nin Bişkek Büyükelçiliği yetkililerinden edindiği bilgiye göre, Kırgızistan'da şu anda önce ülkenin kuzeyinde başlayan bugün de başkent Bişkek'e sıçrayan halk hareketi benzeri bir durum bulunuyor.

Diplomatik kaynaklar, bu aşamada durumun güvenlik güçlerinin kontrolü altında göründüğüne, ancak Kırgızistan'ın her ihtimale açık bir ülke olduğuna dikkati çekerek, durumu hassasiyetle takip ettiklerini kaydettiler.

Edinilen bilgiye göre, şu ana kadar genel bir asayişsizlik durumu ya da yağmalama, gasp veya saldırı gibi asayiş olayları bulunmuyor. Bu çerçevede ülkedeki Türk vatandaşları için de bu aşamada herhangi bir tehlike ya da olumsuzluk bulunmadığı, ancak olayların ciddiyetle takip edildiği de belirtildi.

GÖSTERİCİLER BAŞKENT BİŞKEK VE NARIN KENTİNDE DE TOPLANDI
Kırgızistan'ın Talas kentinden sonra bugün başkent Bişkek ve Narın kentinde de toplanan muhalefet yanlılarına, polis müdahale ediyor.

Bişkek'te, Sosyal Demokrat Partisi (SDP) binası önünde sabah saatlerinde toplanmaya başlayan göstericileri polis göz yaşartıcı gaz kullanarak dağıttı, eylemcilerden bazılarını gözaltına aldı.

Narın kentinde ise, 3 binden fazla muhalefet temsilcisi eyalet valiliği binası önünde toplandı. Narın'da binaya girmeye çalışan göstericileri polis engelliyor.

Başbakan Daniyar Üsenov bugün mecliste yaptığı konuşmada, "Talas kentinin ardından Narın'da da göstericilerin devlet binalarına girmeye çalıştığını" belirtti.

TALAS BELEDİYESİ İŞGAL EDİLDİ
Kırgızistan'da muhalefetin dün başlattığı gösteriler büyüyor.

Göstericiler bugün Talas eyalet valiliği binasının ardından belediye binasını da işgal etti. Kentte yaklaşık 7 bin gösterici emniyet binasını ele geçirmeye çalışıyor.

AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, başkent Bişkek'te de Sosyal Demokrat Parti binasının önünde silah sesleri duyuluyor. Otomobillerin ateşe verildiği bildirildi.

Narın'da da göstericilerin eyalet binasını işgal ettiği haberleri geldi.

TALAS'TA GÖSTERİCİLER GECE YARISI PLASTİK MERMİLER VE GÖZ YAŞARTICI GAZLA DAĞITILDI
İçişleri Bakanı Moldomusa Kongantiyev, düzenlediği basın toplantısında, muhalefetin toplantı ve gösterilerinin yasa dışı olduğunu belirterek, halka muhalefetin gösterilerine ve kurultaylarına katılmama çağrısı yaptı.

Kongantiyev, Talas kentinde durumun kontrol altına alındığını, ancak valilik binasının ve polis karakolunun çok zarar gördüğünü, temizlik çalışmalarının başladığını belirtti.

Sağlık Bakanlığı yetkilileri, dün akşam ve gece yarısı 80'den fazla kişinin yaralandığını bildirdi. Yaralıların arasında 35 polisin olduğunu ifade eden yetkililer, 5 kişinin durumunun ağır olduğunu belirtti.

Bu arada, ülkede dünden beri internet hizmeti verilmiyor. Talas kentiyle telefon bağlantısı sağlanamıyor. Yerel haber ajansları da olaylarla ilgili haberlere çok fazla yer vermiyor.

Talas kentindeki durumun gergin olduğu, kentin ana meydanında binlerce göstericinin bulunduğu belirtiliyor.

-BAŞBAKAN ÜSENOV
Başbakan Daniyar Üsenov, bugün düzenlediği basın toplantısında, göstericilerin, yaralıların başkente taşınması için kullanılmak üzere kente inen helikopterleri ele geçirmek istediğini kaydetti. Üsenov, dört helikopterin 80'den fazla yaralıyla sis ve yağmura rağmen Bişkek'e gelebildiğini bildirdi.

Ülkede muhalefet, Devlet Başkanı Kurmanbek Bakıyev'in istifa etmesini istiyor ve yolsuzluğun üzerine gitme ve üst düzey mevkilerdeki akrabaların kovulması gibi talepleri yerine getirilmezse protestolara devam etme tehdidinde bulunuyor.

YARALI SAYISI 100'Ü AŞTI
Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te güvenlik güçleri ile göstericiler arasında çatışmalar sürüyor. Göstericiler tarafından işgal edilen devlet televizyonu büyük hasar gördü.

Ala Too meydanından ve Devlet Başkanlığı binası önünden dağılmayan binlerce gösterici, belli aralıklarla Devlet Başkanlığı binasının demirlerini zorluyor. Binanın çatısından ve bahçesinden güvenlik güçleri, göstericilere karşı plastik mermi kullanıyor. Devlet Başkanlığı binasının karşısındaki devlet hastanesine başından ve sırtından vurulmuş göstericiler getirildi.

Talas kentinde bulunan İçişleri Bakanı Moldomusa Kongantiyev ile Başbakan Birinci Yardımcısı Akılbek Caparov göstericiler tarafından rehin alındı. İçişleri Bakanını rehin alan ve taşlarla döven göstericiler, bakandan polise ateş etmemesi ve halka katılması için emir vermesini istiyor. Tarım Bakanı İskenderbek Aydaraliyev ise rehin alındıktan sonra akrabaları tarafından kurtarıldı.

Ala Too meydanında dükkanların camları kırıldı, araçlar devrildi ve ateşe verildi. Talas kenti ile Narın, Issık Göl ve Bişkek çevresindeki ilçe ve kentlerin muhaliflerin kontrolünde bulunduğu belirtildi. Öte yandan hastanedeki doktorlar, 6 kişinin öldüğünü, yaralı sayısının 100'ü aştığını ifade etti.

AP ajansı ise olaylarda 12 kişinin öldüğü yolundaki haberine düzeltme geçerek, bölgedeki muhabirinin vurulmuş 12 kişiyi gördüğünü duyurdu. Bu arada gazeteciler ve doktorlar işlerini yapmakta zorluk çekiyor ve yer yer saldırılara uğruyor.

Ajanslar