KKTC pazar günü sandık başında

Kıbrıslı Türkler, 20 Temmuz 1974'teki Barış Harekatı'nın ardından Kuzey Kıbrıs'ta 13 Şubat 1975'te kurdukları Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin (KTFD) başkanını seçmek için 2 kez, 15 Kasım 1983'te kurulan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanını seçmek için ise 5 kez seçim yaptı.

20 Haziran 1976 ve 28 Haziran 1981'deki seçimlerde Kıbrıs Türk Federe Devleti Başkanlığına; 9 Haziran 1985, 22 Nisan 1990, 15 Nisan 1995 (ikinci tur 22 Nisan 1995) ve 15 Nisan 2000'deki seçimlerde ise KKTC Cumhurbaşkanlığına Rauf Raif Denktaş seçilirken; 17 Nisan 2005'teki seçimle şimdiki Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat göreve getirildi.

Rauf Raif Denktaş, katıldığı 6 seçimin tümünü kazandı. Denktaş'ın ardından en fazla seçime katılan aday ise 5 kez aday olan Ayhan Kaymak. Kaymak, 18 Nisan Pazar günü yapılacak seçimle birlikte 5. kez şansını deneyen aday olarak dikkat çekiyor.

Derviş Eroğlu bugüne dek 4 kez, Mehmet Ali Talat, Özker Özgür ve Alpay Durduran 3'er kez, Servet Sami Dedeçay, Arif Hasan Tahsin Desem, Zeki Beşiktepeli ve Arif Salih Kırdağ ise 2'şer kez Cumhurbaşkanlığı seçiminde aday oldu.

2 kadın, 23 erkek aday

Dr. Servet Sami Dedeçay KTFD başkanlığı için yapılan iki seçime, Zehra Cengiz ise 2005'te KKTC Cumhurbaşkanlığı seçimine katılan 2 kadın aday oldu.

Kıbrıs Türk halkının devlet başkanlığı ve cumhurbaşkanlığı seçim tarihinde başka kadın aday yok. Şimdiye kadarki seçimlerde 21 erkek aday devlet başkanlığı veya cumhurbaşkanlığı için yarışırken, Pazar günü yapılacak seçimle erkek aday sayısı 23'e yükselecek.

Türk Ajansı-Kıbrıs'ın (TAK) derlemesine göre, 1976'dan 2005'e kadarki seçimlerde bazıları birden çok defa aday olan erkek adaylar şunlar:

Rauf Denktaş, Mustafa Şevki Lusingnan, Ahmet Mithat Berberoğlu, Hüsamettin Tanyar, Ziya Rızkı, Özker Özgür, Alpay Durduran, Ayhan Kaymak, Arif Hasan Tahsin Desem, İsmail Bozkurt, Derviş Eroğlu, Mustafa Akıncı, Sami Güdenoğlu, Mehmet Ali Talat, Turgut Afşaroğlu, Şener Levent, Mustafa Ş. Arabacıoğlu, Nuri Çevikel, Hüseyin Angolemli, Arif Salih Kırdağ ve Zeki Beşiktepeli.

Pazar günkü seçimde ilk kez aday olan Tahsin Ertuğruloğlu ve Mustafa Kemal Tümkan da erkek adaylar arasına katılmış oldu. Pazar günkü seçime Ulusal Birlik Partisi'nin (UBP) adayı Derviş Eroğlu, bağımsız adaylar Mehmet Ali Talat, Tahsin Ertuğruloğlu, Mustafa Kemal Tümkan, Arif Salih Kırdağ, Zeki Beşiktepeli ve Ayhan Kaymak katılıyor. Bu seçimde hiç kadın aday bulunmuyor.

En yüksek katılım 1990'da, en düşük 2005'te

Seçimlerde en yüksek katılım yüzde 93,48 ile 1990 yılında olurken, en düşük katılım da, 2005 seçimlerinde yüzde 69,58 ile gerçekleşti.

1976'da 75 bin 781 olan kayıtlı seçmen sayısı 2005'te 147 bin 823'e yükseldi. 18 Nisan 2010 seçimlerinde ise seçmen sayısı 164 bin 72 olarak açıklandı. Buna göre, seçmen sayısı 1976'dan bugüne yüzde 116 artmış oldu.

Adayların özgeçmişleri

Seçime, 6'sı bağımsız 7 aday katılıyor. Seçime, Başbakan ve Ulusal Birlik Partisi'nin (UBP) Adayı Derviş Eroğlu, Cumhurbaşkanı ve Bağısız Cumhurbaşkanı Adayı Mehmet Ali Talat, bağısız adaylar Tahsin Ertuğruloğlu, Mustafa Kemal Tümkan, Arif Salih Kırdağ, Zeki Beşiktepeli ve Ayhan Kaymak katılıyor.

Derviş Eroğlu bugüne dek 4, Mehmet Ali Talat 3, Zeki Beşiktepeli ve Arif Salih Kırdağ ise 2'şer kez Cumhurbaşkanlığı seçiminde aday oldu. Ayhan Kaymak ise, 18 Nisan Pazar günü yapılacak seçimle birlikte 5. kez aday oluyor. Tahsin Ertuğruloğlu ve Mustafa Kemal Tümkan ise ilk kez aday oluyor.

MUSTAFA KEMAL TÜMKAN: 19 Mayıs 1966'da Baf'ın Esentepe köyünde doğdu. 1974 sorası baba mesleği polis olduğundan Gazimağusa'da yaşamını sürdürdü. 1984 yılında Namık Kemal Lisesi'nden mezun olduktan sonra KKTC Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı adına öğrenimini TSK Kara Harp Okulu'nda sürdürdü. 1988 yılından itibaren 2009 yılına kadar değişik rütbe ve sorumluluklarda görev aldı. Bu süreçte, "akademik eğitimi sırasında planlama, süratli ve doğru karar verme, uluslararası hukuk, genel hukuk, ekonomi, istatistik, yönetim, strateji, uluslararası ilişkiler" konularında eğitim, öğretim aldı. 2009 yılında Kurmay Albay rütbesiyle emekliye ayrıldı. Girne'ye bağlı Dikmen'de ikamet eden Tümkan evli ve bir kız çocuk babası.

DERVİŞ EROĞLU: 1938 yılında Mağusa'nın Ergazi köyünde doğdu. İlkokul tahsilini köy ilkokulunda, orta ve lise tahsilini Mağusa Namık Kemal Lisesinde tamamladı. 1963 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olduktan sonra 5 yıl Gazimağusa Sancağına bağlı hekim olarak çalıştı. Daha sonra Ankara Numune Hastanesi'nde üroloji ihtisası yaptı. 1972-1976 yılları arasında Gazimmağusa Devlet Hastanesi'nde üroloji uzmanı olarak çalıştı. 1976 Genel seçimlerinde Ulusal Birlik Partisi'nden (UBP) Gazimağusa milletvekili seçildi. 1976-1977'de Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Bakanlığı görevinde bulundu. 1977-1983 yılları arasında UBP Gazimağusa İlçe Başkanı oldu. 1972-1982 yılları arasında Gazimuğusa Türk Kooperatif Bankası ve 16 yıl boyunca Mağusa Türk Gücü Yönetim Kurulu başkanlıkları yaptı. 1983 yılında oluşturulan Kurucu Meclis'te, Kurucu Meclis üyesi olarak görev yaptı. 1983 Aralık ayında UBP Genel Başkanlığına getirildi. 1981, 1985, 1990, 1993, 1998 yıllarında yapılan genel seçimlerde Ulusal Birlik Partisi'nden Gazimağusa Milletvekili seçildi. 1985 genel seçimlerinden sonra Başbakanlık görevini üstlendi ve 1993 Erken Genel Seçimlerine kadar Başbakanlık görevini sürdürdü. 1993 genel seçimlerinden sonra 1 Ocak 1994-16 Ağustos 1996 yılları arasında, Ana Muhalefet Partisi Genel Başkanı olarak çalışmalarını sürdürdü. 16 Ağustos 1996 tarihinden itibaren UBP-DP Koalisyon hükümetinde yeniden Başbakan olarak görev aldı. 6 Aralık 1998 Genel Seçimlerinden sonra, 31 Aralık 1998 tarihinde UBP-TKP Koalisyon Hükümetinin kurulmasıyla yeniden Başbakan olarak görev aldı. Daha sonra oluşturulan UBP-DP Koalisyon Hükümetinde de Başbakan olarak görev aldı. 11 dönem UBP Genel Başkanlığı yaptıktan sonra 29 Kasım 2008'de bir kez daha UBP Genel Başkanlığına seçildi. 19 Nisan 2009'daki erken genel seçimlerde 26 milletvekiliyle salt çoğunluğu sağlayarak 8'inci kez hükümet kurdu. Evli, dört çocuk ve 5 torun sahibi. İngilizce ve Rumca biliyor.

ARİF SALİH KIRDAĞ: Minarelköy'de çiftçilik ve hayvancılıkla geçinen bir ailenin iki erkek çocuğundan biri olarak 1950'de doğdu. Minareliköy İlkokulunu ve Lefkoşa Erkek Lisesinden mezun oldu. 14 yaşında mücahitliğe başladı. 6 yıl 3 ay çeşitli birliklerde görevler üstlendi. Üniversite tahsili için Mücahitlikten terhis oldu ve Eskişehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesine gitti. Bu okuldan mezun olan Kırdağ, Antalya Turizm Eğitim Okulunu da bitirdi. 1990'da Birlik ve Egemenlik Partisi'ni kurdu ve 9 yıl süreyle başkanlığını yürüttü. Halen Özgürlük ve Adalet Partisi Başkanlığını yapıyor. Kırdağ, siyasi konjonktür gereği bağımsız aday olmayı tercih etti.

MEHMET ALİ TALAT: Mehmet Ali Talat 6 Temmuz 1952'de Girne'de doğdu. İlk ve orta öğrenimini Kıbrıs'ta tamamladı. 1977 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümünden yüksek lisans alarak mezun oldu. Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) Uluslararası İlişkiler Bölümünde yaptığı yüksek lisansını ise 2004 yılında tamamladı. Türkiye'de yüksek öğrenim gördüğü sürece, Kıbrıslı Türk öğrencilerin oluşturduğu derneklerde yönetici ve başkanlık görevlerinde bulundu. Kıbrıslılar Öğrenim ve Gençlik Federasyonu (KÖGEF) Kurucu Başkanlığını yaptı. Aralık 1993'te yapılan genel seçimler sonrasında kurulan Birinci Demokrat Parti(DP)-Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Koalisyon Hükümetinde Milli Eğitim ve Kültür Bakanı olarak görev aldı. İkinci DP-CTP Hükümetinde de Eğitim ve Kültür Bakanlığını sürdüren Talat, Üçüncü DP-CTP Hükümetinde Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı görevini yürüttü. 1977 yılından başlayarak Cumhuriyetçi Türk Partisi'nin çeşitli kademelerinde görev yaptıktan sonra, 14 Ocak 1996 tarihinde toplanan CTP Olağanüstü 14. Kurultayı'nda Genel Başkanlığa seçildi. 1998 yılında Lefkoşa Milletvekili olarak parlamentoya giren Talat, 14 Aralık 2003 tarihinde yapılan Kıbrıs genel seçimlerinin ardından kurulan CTP-DP koalisyon hükümetinin başbakanı oldu. 8 Mart 2005 tarihinde ise, İkinci CTP-DP Koalisyon Hükümeti'ni kurdu ve Cumhurbaşkanı seçilene kadar Başbakanlık görevini sürdürdü. Mehmet Ali Talat, 24 Nisan 2004'te referanduma sunulan Annan Planı'nı ve adanın birleştirilmesini destekledi. Talat, 20 Nisan 2005'te yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerini 1. turdan kazandı. İyi derecede İngilizce bilen Talat, evli ve bir erkek, bir de kız çocuk babası.

ZEKİ BEŞİKTEPELİ: 25 Temmuz 1960'ta Baf'a bağlı Melandra köyünde 7 çocuklu bir ailenin 4. çocuğu olarak dünyaya geldi. İlkokulu Melandra'da bitirdi. 4 yıl inşaatlarda çalıştıktan sonra 1974'te Limasol'da esir düştü. 100 gün esir kaldıktan sonra esir değişimiyle Kuzey'e geldi ve 1975 Haziranında, Şehit Hüseyin Ruso Ortaokulunu dışarıdan bitirdi. 1976-1979 yıllarında Sedat Simavi Endüstri Meslek Lisesinin yapı teknik ressamlığı bölümünde lise eğitimi aldı. O dönemde yeni açılan Yüksek Teknoloji Enstitüsünün sınavlarını 6. olarak kazandı, 3-4 ay okuduktan sonra ekonomik koşullar yüzünden okuldan ayrılmak zorunda kaldı ve askere gitti. Vatani görevini tamamladıktan sonra Devrimci İşçi Sendikaları Federasyonu (Dev-İş) aracılığıyla Sovyet sendikalarından burs alarak yüksek öğrenim için 1983'te Moskova'ya gitti. Moskova'da Tarım Akademisi Ekonomi Fakültesinde öğrenim gördü. 2. yıldan itibaren seçtiği branş olan Ekonomi ve Yönetim Kürsüsünde master tezi de dahil öğrenimini tamamladı. Daha sonra doktora tezi için de burs hakkı kazanan Zeki Beşiktepeli, 1993'te dünyaca ünlü Moskova Devlet Üniversitesi Ekonomi Fakültesinin Ekonomi Yönetimi Kürsüsünde doktora tezini yazarak ve savunmasını yaparak doktor unvanını aldı. 1995-1996 yılında Tarım Bakanlığında 2 yıla yakın süre sözleşmeli personel olarak görev yaptı. Yardımcı Doçent olan Beşiktepeli, Yakın Doğu Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğretim üyeliği yapıyor.

AYHAN KAYMAK: 1936 yılında Mağusa'da doğdu. Babası Faiz Kaymak 1940 ve 1950'li yıllarda Doktor Küçük'le birlikte topluma liderlik yaptı. Tahsilini New York Üniversitesinde yaptı. Sevk ve idare, işletme ve ekonomi dallarında BS ve daha sonra da MBA diplomaları aldı. Doktora çalışmalarına başladıktan sonra üniversitede ekonomi dersleri verdi. Bölümde araştırmacı olarak görev aldı. Equitable ve Prudential sigorta şirketlerinde emeklilik sigortası programları hazırladı. 1977'de Kıbrıs'a döndü. PEYAK'ın ilk genel müdürü olarak bir süre çalıştı. 1980'de Mağusa'ya yerleşti. Nokta ve Kıbrıs Nokta dergilerinde bazı yazıları çıktı. 1990'lı yılların sonunda 2 yıl konuk yazar olarak Afrika gazetesinde 50'ye yakın makalesi çıktı. 1985 yılında KKTC'nin ilanıyla ilgili olarak "Anayasal Düzen ve Yorumu" isimli el kitabı yayımladı. Kaymak evli ve 3 çocuk babası.

TAHSİN ERTUĞRULOĞLU: 1953'te Lefkoşa'da doğdu. 1981'de ABD'nin Arizona Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümünden mezun oldu. 1983'te Dışişleri ve Savunma Bakanlığında göreve başladı. 1986-1991 yılları arasında KKTC Londra Temsilciliğinde Siyasi İşler 2. ve 1. Sekreter olarak çalıştı. 1991'de Başbakanlık Müsteşarı oldu. 1994-1996 yıllarında Müşavirlik yaparken Minnesota Üniversitesinde kamu yönetimi üzerine eğitim programına katıldı. 1996'da tekrar Başbakanlık Müsteşarlığına atandı. BRTK Yönetim Kurulu üyeliği ve başkanlığı görevi yaptı. Aralık 1998 seçimlerinde UBP'den Lefkoşa milletvekili seçildi. Seçimin ardından kurulan UBP-TKP koalisyonunda da Dışişleri ve Savunma Bakanlığı görevine getirildi. 2006-2008 yılları arasında UBP Genel Başkanı olarak görev yaptı. 19 Nisan 2009 genel seçimlerinde bir kez daha UBP Lefkoşa milletvekili seçildi. İngilizce bilen Ertuğruloğlu, evli ve iki çocuk babası.