Çin'de 'demir yumruk' dönemi kapandı

Çin Devlet Başkanı Hu Jintao'nun veliahtı olarak görülen Xi Jinping (Şi Cinping), Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin başkenti Urumçi'yi ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, Wang'ın yerine Hunan parti şefliği görevini yürüten Zhang Chunxian'in (Cang Çunşian) atandığını duyurdu.

2012'de Hu Jintao'nun yerini alarak Çin'i 10 yıl boyunca yönetmesi beklenen Xi Jinping'in yeni şef Zhang'ı tarif ederken sarf ettiği sözcükler ise dikkatleri çekti. Xi Jinping, 57 yaşındaki yeni şef Zhang, 'liberal fikirli' ve 'yenilikçi ruhlu' olarak tanımladı. Şincan'daki tüm kadroların Zhang ile farklı etnik grupların mutluluğunu sağlamak için çalışacağını umduğunu söyledi.

Geçen Eylül ayından bu yana Wang'ın görevden alınacağına yönelik söylentiler yalgınlaşıyordu. Devlet Başkanı Hu Jintao'nun müttefiki olarak bilinen Wang, katı yönetim anlayışı yüzünden 'demir yumruk' ya da 'istikrar adamı' lakaplarıyla tanınıyordu. Niteliği halen tartışılan 1989 Olayları'nın ardından Komünist Parti'ye egemen olan sertlik yanlısı kadroların, 1991'de Şincan'a gönderdiği Wang Lequan'in yönetim anlayışı, geçen yıl 5 Temmuz'da yaşanan kanlı olaylarda iflas etmişti.

16 yıl koltuğunu korudu

Komünist Parti'nin yerleşik ilkelerine aykırı çok uzun süre aynı pozisyonda tutulan Wang'ın, parti içinden eleştiri oklarına hedef olduğu biliniyordu. Buna karşın, merkezi karar alma organı Politbüro'nun da üyesi olan Wang, güçlü konumu ve Hu Jintao ile olan yakınlığı nedeniyle koltuğunu 16 yıl boyunca korudu.

Etnik tansiyonun yıllarca birikerek patladığı 5 Temmuz olaylarından sonra, Wang, Hanların da tepkilerine hedef oldu. Bölgede güvenliğin çöküşü ve etnik tansiyondan dolayı sorumlu tutulan Wang, Hanların düzenlediği gösterilerle istifaya çağrılmıştı.

Hong Kong Merkezli SCMP gazetesine konuşan Hong Kong Şehir Üniversitesi profesörlerinden Joseph Cheng, Pekin'in Wang konusunda memnuniyetsizliğinin açıkça bilindiğini belirtti. Buna rağmen, merkezi liderliğin kamuoyu baskısı ile en üst düzey yöneticilerden birini görevden alıyormuş izlenimi vermekten kaçındığını vurguladı.

Prof. Cheng, "Otoriter, baskıcı ve sert tutumuyla tanınan Wang halk tarafından sevilmiyordu. Yeni bir anlayışı içeren liderlik değişimi gerekiyordu" diye konuşarak, yeni şef Zhang'ın "sağduyulu ve yumuşak" yönetim anlayışı ile tanındığının altını çizdi.

En genç bakan...

Zhang, henüz 49 yaşındayken 2002 yılında Ulaştırma Bakanlığı koltuğuna otururken, kabine vazifesi gören Devlet Konseyi'nin en genç bakanlarından biri olmuştu. 2006'dan bu yana ise 70 milyon nüfuslu Hunan parti şefliği görevini yürütüyordu. Analistler, kritik atama ile Zhang'a Politburo yolunun da açıldığı yorumunda bulunuyor.

Çin'de eyalet ve eyalet düzeyindeki ana yönetim birimlerinin başında 31 parti şefi bulunuyor. Komünist Parti'nin işleyişinde, liderliğin en üst kademelerine çıkabilmenin yolu parti şefliğinden geçiyor. Bazıları Türkiye nüfusunu aşan eyalet ya da eyalet düzeyindeki belediye ve özerk bölgeleri yöneten parti şefleri, bir nevi yerel devlet başkanı fonksiyonu icra ediyor.

Kimi parti şefleri ise, 25 kişilik Politbüro'nun da koltuğuna sahip bulunuyor. Wang Lequan, aynı zamanda Politburo koltuğunda oturan yerel yöneticiler arasında yer alıyordu. Wang'ın Politbüro üyeliğinin sona erip ermediğine ilişkin bir açıklama ise yapılmadı.