Avrupa, Bosna Hersek tecrübesinden yararlanmalı

Veyis Güngör’ün çalışma ziyaretinin gündemini “Doğu ve Batı arasında müslümanla ve Bosna örneği” oluşturdu. Bu çerçevede başta Bosna Hersek Reis-ul Ulema’sı Dr. Mustafa ef. Ceriç olmak üzere Gazi Hüsrev Bey Medresesi müdür yardımcısı Ismet Velaçiç, Bosna-Hersek milli şairi ve düşünce adamı Prof. Dr. Cemâluddin Latiç, Saraybosna Universitesi İlahiyat Fakültesi Dekanı İsmet Buşatliç, Saray Bosna İlahiyat Fakültesi öğretim Görevlisi Mensur ef. Malkiç, Gazeteci ve yazar Mirsad Ridvan, Gazi Hüsrev Bey Camii Baş Müezzini Secerovic Vehbija, Uluslararası Saray Bosna üniversitesi, Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi öğretim Görevlisi Mustafa Mencutekin, Hayat TV haberler müdürü Kenan çerimagiç, İslam Cemiyeti Radyo-TV BIR müdürü Sukrija Pitiç ile bir dizi görüşmeler yaptı.

UETD Hollanda başkanı Veyis Güngör Bosna Hersek izlenimlerini şöyle anlattı:

Karşılıklı görüşmelerde özellikle Bosna müslümanlarının ondokuzuncu yüzyıldan günümüze kimliklerini ve kültürlerini nasıl kurumlaştırdıkları, korudukları ve geliştirdikleri konuşuldu. Aynı zamanda Avrupa’da göçmen müslümanların bugün karşı karşıya kaldıkları sorunlar da gündeme gelirken, bu tür sorunlara yüzyıllar önce Bosna müslümanlarının vermiş oldukları cevaplar, çözüm yolları ve Bosna müslüman entellektüellerinin Avrupa müslümanlarına tavsiyeleri de görüşmelerimizin bir başka yönünü oluşturdu.
Bosna müslüman kimliğinin şekillenmesinde önemli rol oynayan kurumlardan biri olan Gazi Hüsrev bey medresesi müdür yardımcısı İsmet Veleacic günümüz Bosna’sının entellektüel ve siyasi platformunda isim ve makam sahibi olan kişiye atıfta bulunarak, medresenin Yugoslavya döneminde işlevini sürdürebilen tek medrese olarak dini hayatta aslı bir rol oynadığını belirtti. Velacic Medrese’nin Bosna müslümanları için ne manaya geldiğini belirtmek için şu yaşanmış örneği verdi. İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman subayların Medereseden aldıkları malzemeleri Halk savaş sonrasında pazarlardan malzemeleri satın alıp Medereseye bağışlamışlardır dedi.

Bosna’nın Mehmet Akif’i olarak bilinen Cemaleddin Ladic ise Avrupa’nın bugün ikinci bir rönasansın eşiğinde bulunduğunu belirterek, birinci rönasansın Avrupa düşüncesine ve gelişmesine yönelik olduğunu, oysa ikinci rönasansın Avrupa’nın dünyayı ve bilhassa müslümanları anlaması ve iyi okumasına bağlı olacağının söyledi. Bu noktada biz Bosna müslümanları his olarak Doğu’ ya mantık olarak Batı’ ya ait olduklarını belirten Latic, çok kültürlü bir yaşam modelini tecrübesi barındıran Bosna’nın Doğu ve Batı arasında köprü işlevini üstlenebilieceğine işaret etti.

Bosna müslümanlığı ve Avrupa ilişkileri çerçevesinde ve özelde son yıllarda Avrupa’da yapılan “Avrupa İslam’ı” gibi tartışmalara çarpıcı açıklama da Bosna Reis-ul Uleması Mustafa çeriç ’ten geldi. İslam ve Avrupa ilişkilerinin akaid, dini normlar ve sivil boyutunda ele alınması gerektiğini söyleyen çeriç bugün asıl sıkıntının müslümanların ve özelde Avrupa müslümanlarının sivil hayat boyutunda olduğunu ve muhtemel çözümlerinde bu çerçevede sunulması gerektiğini belirtti.

Bosna müslümanları olarak Avrupa İslam’ının patentini alıp alamayacaklarını bilmediğini belirten çeriç, Avrupa müslüman kimliğinin sadece müslümanların bir sorunu olmaktan ziyade aynı zamanda Avrupa’nın da önemli bir sorunu olduğunu söyledi. Allah Batı’ya peygamber göndermedi diyen Ceriç, bir çok peygamberin Orta Doğu ve Doğuya gönderildiğini söyledi. Batı’ya peygamber gönderilmemesinin sebebini, ya Batılıların çok iyi oldukları ya da Batılıların çok kötü olup, peygamberi dinlemeyecekleri olarak düşünülebilir yorumu getirdi.

Avrupa kimliği yeniden tanımlanırken, Bosna müslümanlığı tecrübesinden, deneyiminden faydalanmalıdır. Bosna İslam’ının Avrupa’da 600 yıllık bir tarihi geçmişi ve tecrübesi vardır.

Diğer taraftan Avrupa müslümanlarının Bosna tecrübesinden şimdilik faydalanamakdıkları belirten çeriç, zira Avrupa müslümanların örgütlenmesinde ulusal yapılanmanın ağır bastığını, belki gelecek nesillerin bu tecrübeden yararlanacağını söyledi.

Yüzyılımızın kimliklerin ayrıştığı, araştırıldığı ve idrak edildiği bir yüzyıl olduğuna dikkat çeken çeriç, bu arayışta din’in önemli rol oynayacığını din’in yeniden keşfedilmesinin kaçınımaz olduğunu insanlığın spritualiteye her geçen gün daha yöneldiğini söyledi.

UETD Hollanda başkanı Veyis Güngör Bosna Hersek çalışma ziyaretinde Bosna’daki müslümanların yüzyıllardır varolmalarını destekleyen kaynakları yerinde gördüğünü, inanç sisteminin kurumlaşmasıyla geleceğin mutlu olabileceğini belirtti.