Eylem planının bütün ayrıntıları

Toplam 82 sayfa ve dört ana bölümden oluşan GAP Eylem Planı uyarınca, halen 26,7 milyar YTL toplam finansman ihtiyacı bulunan proje için, 2008-2012 yılları arasında merkezi bütçeden 14,5 milyar YTL ek kaynak ayrılması planlanıyor.

Halihazırda öngörülen olağan kaynak miktarı 7,2 milyar YTL olarak hesaplanırken, Eylem Planı sonucunda ek finansman ihtiyacı 19,4 milyar YTL olacak.

Merkezi bütçe dışı finansman kaynakları ise 4,8 milyar YTL olarak öngörüldü.

-ALT YAPI GELİŞTİRİLECEK-
Projeye harcanacak 26,7 milyar YTL içinde en büyük pay, 20 milyar YTL ile alt yapının geliştirilmesine harcanacak.

Bu çerçevede ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesine 1,3 milyar YTL, sosyal gelişmenin sağlanmasına 5,1 milyar YTL harcanacak.

Daha önce proje için 4,6 milyar YTL'si alt yapının geliştirilmesi, 2,4 milyar YTL'si de sosyal gelişmenin sağlanması olmak üzere 7,2 milyar YTL'lik kaynak aktarılması söz konusu iken, bu rakam, Eylem Planı çerçevesinde oluşturulacak kaynaklarla artırılıyor.

-EK FİNANSMAN İHTİYACI 19,4 MİLYAR YTL-
Eylem Planı kapsamında ek finansman ihtiyacı ise 1,1 milyar YTL'si ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi, 2,7 milyar YTL'si sosyal gelişmenin sağlanması, 15,4 milyar YTL'si de alt yapının geliştirilmesine olmak üzere, toplam 19,4 milyar YTL olarak öngörülüyor.

Plan çerçevesinde merkezi bütçe dışı finansman kaynaklarından sağlanacak 4,8 milyar YTL de, alt yapının geliştirilmesine kullanılacak.

5 yıl içinde merkezi bütçeden ayrılması öngörülen 14,5 milyar YTL'lik ek kaynağın en büyük kalemini ise 10,6 milyar YTL ile alt yapı yatırımları teşkil ediyor.

-DÖRT ANA BAŞLIK-
Bu arada GAP Eylem Planı dört ana bölünden oluşuyor. 'Ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi' başlığı altında, cazibe merkezleri, teşvik politikaları, KOBİ destekleri ve kümelenme, teknoparklar, kültür-turizm, doğal kaynaklar ve yenilenebilir enerji ile tarım alt konuları yer alıyor.

'Sosyal gelişmenin sağlanması' başlığındaki faaliyetler ise eğitim, istihdam, sağlık, sosyal hizmet ve yardımlar ile kültür, sanat, spor alanlarında yapılacak yatırımlardan oluşuyor.

'Alt yapı' ana başlığı altında sulama, enerji, ulaştırma, sosyal ve fiziki alt yapı yatırımları bulunuyor.

Eylem planının dördüncü ve son ayağı olan 'kurumsal kapasitenin geliştirilmesi' başlığı altında ise yerel idareler ve bölgesel kuruluşlara yapılacak harcamalar sıralanıyor.

-EN BÜYÜK HARCAMA SULAMAYA-
Öte yandan GAP Eylem Planı finansman tablosuna göre, en fazla finansman ihtiyacı hissedilen 'alt yapının geliştirilmesi' konusunda, en büyük harcama 10,3 milyar YTL ile sulamaya yapılacak.

Hali hazırda sulama yatırımları için öngörülen olağan kaynak miktarı 600 milyon YTL iken, eylem planı sonucunda ek finansman ihtiyacı 10,7 milyar YTL olarak hesaplandı.

Merkezi bütçe dışı finansman kaynaklarından sağlanacak 1,9 milyar YTL finansmanın ardından, 5 yıl içinde merkezi bütçeden 8,7 milyar YTL ek kaynak ayrılması planlandı.

-BÖLGEDE ÜRETİM YAPISI GÜÇLENDİRİLECEK-
Bölgede üretim yapısı çeşitlendirilecek, güçlendirilecek ve rekabet ortamı geliştirilerek ekonomik kalkınma sağlanacak. Bu doğrultuda uygulanacak kapsamlı ve uyumlu tedbirlerle; bölgede işsizlik, iş gücü niteliği, sanayi ve hizmet alt yapısı, sermaye birikimi gibi alanlarda hızlı iyileşmeler sağlanacak ve ekonomik yapının tümden dönüşümü yoluyla bölgenin gelişmesine ivme kazandırılacak.

Eğitime erişimin artırılması ve kalitenin geliştirilmesi amacıyla, bütün eğitim kademelerinde fiziki ve beşeri alt yapı geliştirilecek ve fırsat eşitliği sağlanacak.

-EĞİTİMDE OKULLAŞMA ORANI-
Bu çerçevede okul öncesi eğitimde yüzde 50 okullaşma oranı yakalanacak, ilk öğretimde zorunlu eğitime devam etmeyen öğrenci kalmayacak. Orta öğretimde yüzde 90 okullaşma oranına ulaşılacak.

Öngörülen büyük yatırımlarla 22 bin 460 öğrencilik ilave kapasite yaratılacak ve 667 öğretim elemanı ihtiyacı karşılanacak.

Üniversite bulunan illerde toplam 4 bin öğrencilik ilave yurt kapasitesi oluşturulacak. Sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi amacıyla hastanelerin koğuş sistemi 1 ile 3 kişilik odalara dönüştürülecek ve kişi başına yatak kapasitesi 10 binde 20'ye yükseltilecek.

-ALT YAPININ GELİŞTİRİLMESİNDE ATILIMLAR-
Eylem Planının üçüncü ana başlığı olan alt yapının geliştirilmesi konusunda da büyük atılımlar öngörülüyor.
GAP'ta yer alan 1 milyon 820 bin hektarlık nihai sulama hedefinin 2012 yılına kadar 1 milyon 60 bin hektarlık kısmının tamamlanması planlanıyor. Projelerin şebeke inşaatlarının ikili işbirliği, kamu-özel sektör işbirliği kapsamında gerçekleştirilmesi planlanıyor.

-ILISU BARAJI VE İLLERE DOĞAL GAZ-
Bu çerçevede yapımı gerçekleştirilememiş büyük barajlardan Ilısu Barajının inşaatına başlanacak. Santrali de plan dönemi içinde faaliyete geçecek.

Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep ve Şanlıurfa illerine bu yıl doğal gaz verilmesi planlanıyor.

Kilis'teki dağıtım şirketine lisans verildiği hatırlatılan planda, Mardin ve Şırnak'ın bağlantı hattının orta vadede Irak'tan getirilmesi planlanan doğal gaz iletim hattı üzerinden beslenmesi öngörülüyor.

Ayrıca bölgedeki yolların standardının yükseltilmesi için de önemli adımlar atılması öngörülüyor.

-KALKINMA AJANSLARI-
Yasal süreci tamamlanan kalkınma ajanslarının, öncelikli olarak bölgede kurulması temin edilecek. Bölgenin tamamını kapsayan Gaziantep, Mardin ve Şanlıurfa Düzey 2 bölgelerindeki kalkınma ajansları, kısa zamanda kurularak faaliyete geçirilecek.

-GAP BAŞKANLIĞI, BÖLGEYE TAŞINACAK-
GAP Eylem Planı çerçevesinde GAP İdaresi Başkanlığının bölgeye taşınması öngörülüyor. GAP İdaresi, söz konusu planı yakından takip ederek 3 ayda bir hazırlayacağı değerlendirme raporunu, GAP Yüksek Kuruluna sunacak ve kat edilen gelişmeler düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılacak.

-GAP'IN KAPSAMI-
Bu arada GAP; Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerini kapsıyor.

Fırat ve Dicle havzasında sulama ve hidroelektrik enerji üretimine yönelik 22 baraj, 19 hidroelektrik santrali ve sulama yatırımlarını içeren GAP, 2002 yılında yapılan revizyon ile tarım, sanayi, ulaştırma, eğitim, sağlık, kırsal ve kentsel alt yapı yatırımlarını da içine alan entegre bir bölgesel kalkınma projesi haline dönüştü.

Sadece öngörülen kamu yatırımları tutarı, 2008 yılı fiyatları ile toplam 41,2 milyar YTL olarak öngörülürken, 2007 sonuna kadar 25,6 milyar YTL ile nakdi gerçekleşme yüzde 62,2 düzeyine ulaştı.

Tamamlanan 15 baraj ile 1 milyon hektar alan sulayacak su depolama kapasitesi oluşturuldu, GAP bölgesinde 2008 itibarıyla Fırat ve Dicle Havzasında toplam 272 bin 972 hektar alan sulamaya açıldı. Projenin tamamlanmasıyla toplam 1,8 milyon hektar arazinin sulu tarıma kavuşması planlanıyor.

-SINIR TİCARET BÖLGELERİ-
Öte yandan sınır bölgelerinde 'sınır ticareti bölgeleri' oluşturulması yönünde alınan karar, Bakanlar Kurulunda imzaya açıldı.

-DİYARBAKIR, GAZİANTEP VE ŞANLIURFA'DA CAZİBE MERKEZLERİ KURULACAK-
Başbakan Erdoğan'ın açıkladığı GAP Eylem Planı uyarınca, Diyarbakır, Gaziantep ve Şanlıurfa'ya ''cazibe merkezleri'' kurulacak.

Cazibe Merkezleri Projesi için pilot uygulama, Diyarbakır'da yapılacak. Uygulamanın, 2008 yılı sonrasında bölgedeki diğer 2 merkeze yaygınlaştırılması planlanıyor.

Eylem Planına göre, bölgesel ve ulusal ölçekte cazibe merkezi işlevi görecek kentlerdeki iş ve yaşam ortamının iyileştirilmesi için, KOBİ'lere yönelik iş destek hizmetleri, girişimcilik ve istihdam imkanlarının geliştirilmesi, turizm faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve kalitesinin artırılması, yerel ürünler ve hizmetlerin markalaşmasının sağlanması gibi çok yönlü projeler, kuruluşlar aracılığıyla desteklenecek.

Söz konusu destekler, şehrin rekabet üstünlüğü ve özgünlüğü olan sektör ve alanlarının geliştirilmesi konularına odaklanacak.

-ÖZEL SEKTÖR YATIRIMLARI BÖLGEYE ÇEKİLECEK-
Özel sektör yatırımlarını bölgeye çekmek amacıyla, ülke geneli için geliştirilen teşvik sistemi, GAP illerinin bölgesel ve sektörel özelliklerini de dikkate alarak kademeli şekilde düzenlenecek.

Bölgenin ihracatının artırılması için, 'özel nitelikli programlar' uygulanacak. Bölgedeki işletmeler ve girişimcilerin rekabet gücünü geliştirmek amacıyla, başta KOBİ'ler olmak üzere finansman imkanları artırılacak ve finansmana erişim kolaylaştırılacak.

-TEKNOPARKLAR KURULACAK VEYA GELİŞTİRİLECEK-
Bölgenin teknoloji geliştirme ve yenilik kapasitesi artırılacak. Bu alanda kurumsallaşma için teknoparklar yaygınlaştırılacak. Dicle, Gaziantep ve Harran Üniversitelerinde teknoparklar kurulacak veya geliştirilecek.
Harran kenti restorasyonu projesi hayata geçirilecek ve Urfa'nın değişik yerlerinde 24 eski eserin onarımı gerçekleştirilecek. GAP Kültür Envanteri projesi ile Halfeti Ekoturizm Projesi uygulamaya konulacak.

Bölgenin yenilenebilir enerji potansiyeli tespit edilecek ve bunlardan en üst düzeyde yararlanmak amacıyla yeni üretim ve teknolojilerinin geliştirilmesi için bölge üniversitelerinin çalışmalara dahil edilmesi, uluslararası enstitü ve üniversitelerle ortaklıklar kurulması sağlanacak.

-ŞANLIURFA'DA SAFKAN ARAP ATÇILIĞI DESTEKLENECEK-
Şanlıurfa'da safkan arap atçılığı geliştirilmesi çalışmalarına destek verilecek. Hara ve hayvan hastanesi kurulacak. At yetiştiriciliğine ilişkin meslekiçi eğitim verilecek.

Kilis keçisi ırkının korunması amacıyla, çiftçilere dağıtım projesi uygulanacak.

-ORGANİK TARIM GELİŞTİRİLECEK-
Organik tarımı geliştirme çalışması yürütülecek. Kümelenme yaklaşımı ile belirlenen yol haritası doğrultusunda organik tarım eğitim merkezleri vasıtıyla üretimden pazarlamaya kadar ekoturizm de dahil olmak üzere organik tarıma geçiş sertifikasyon ve gerekli eğitimler gerçekleştirilecek.

Sınır boyunca uzanan 30 bin hektarlık mayınlı alan temizlenecek ve başta yüksek katma değerli tarım olmak üzere en verimli şekilde değerlendirilecek.

-ÜNİVERSİTELERİN KONTENJANI ARTIRILACAK-
Sosyal gelişmenin sağlanması amacıyla okul öncesi okullaşma oranları yüzde 50'ye çıkarılacak. Bu amaçla bölgeye çok sayıda yeni derslik yapılacak.

İlköğretimde fiziki altyapı ihtiyacı giderilecek ve zorunlu eğitime devam etmeyen öğrenci kalmayacak. Ortaöğretim okullaşma oranı yüzde 90'a çıkarılacak.Ayrıca bu çerçevede okullaşmanın artırılması için okullardaki pansiyonların kapasiteleri artırılacak.

Yükseköğretime erişimi ve eğitim kalitesini artırmak amacıyla bölge üniversitelerinin fiziki ve beşeri altyapısı geliştirilecek. Bölgedeki üniversitelerin öğrenci kontenjanları artırılacak. Bu çerçevede yurt sayısı ve kapasitesi de yükseltilecek.

Plan çerçevesinde işgücü yetiştirme programları yaygınlaştırılacak ve bu programların etkinliği artırılacak.

Kendi işini kurmak isteyenlere yönelik eğitim programları ve danışmanlık hizmetleri verilecek. Başta kadınların ve gençlerin işgücü piyasasına girişlerini kolaylaştırmak amacıyla 20 bin kişiye mesleki danışmanlık ve rehberlik hizmeti sunulacak.

-HASTANELERDE YATAK KAPASİTESİ YÜKSELTİLECEK-

Bölgenin sağlık alanındaki fiziki ve beşeri altyapı ihtiyacı giderilecek. Sürmekte olan projelere ek olarak, toplam 3 bin 580 adet ilave yatak kapasitesi oluşturulacak.

Ayrıca Diyarbakır ve Gaziantep'te bölgenin ihtiyacını karşılamak için birer fizik tedavi merkezi ve ruh sağlığı hastanesi inşa edilecek.

Bölgedeki halk sağlığı laboratuarlarının kapasitesi de güçlendirilecek.

Şırnak, Adıyaman, Mardin, Batman ve Kilis'e birer adet ağız ve diş sağlığı merkezi yapılacak.

-SULAMA YATIRIMLARINA AĞIRLIK VERİLECEK-
Bölgeye yapılacak altyapı yatırımları içinde en büyük payı ise sulama yatırımları alıyor.

Mardin Ceylanpınar Sulama Projesi ile Silvan Barajı ve depolama tesisleri,ana kanalı inşaatları tamamlanarak, hizmete sunulacak.

Bölgede arazi toplulaştırma ve tarla geliştirme çalışmalarına da hız verilecek. Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali (HES) Projesi hızlandırılacak.

Cizre Barajı ve HES Projesi de yine bu dönemde tamamlanması öngörülen önemli projeler arasında yer alıyor.
GAP Eylem Planında, bölgedeki illerin imar planları ve haritalarının hazırlatılması ve altyapı, atıksu şebekelerinin iyileştirilerek, geliştirilmesi, atıksu arıtma tesislerin yapılması öngörülüyor.

-YETERLİ VE SAĞLIKLI İÇMESUYU-
Ayrıca bölgedeki illerin, yeterli ve sağlıklı içmesuyuna kavuşturulması da hedefleniyor.

Bölgesel entegre katı atık yönetimi tesislerinin de yapılması planlanan GAP Eylem Planı çerçevesinde, organize sanayi bölgeleri ve küçük sanayi işletmeleriyle de şehirlerin ekonomik hayatı güçlendirilecek.

(AA)