'Senato'nun fikir babaları onlar

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı ve DYP kökenli Köksal Toptan’ın gündeme getirdiği senato sistemi fikrinin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve Demokrat Türkiye Partisi (DTP) eski Genel Başkanı Hüsamettin Cindoruk’a ait olduğu ortaya çıktı.

TARİH 22 HAZİRAN 1998: “SENATO YENİDEN İHDAS EDİLMELİ”
Ankara Genç İşadamları Derneği'nin (ANGİAD) ‘Türkiye’nin Siyasi Sistemi ve Geleceği' konulu toplantısında konuşan 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, “Demokratik denetimin daha etkili hale getirilmesi ve yasama faaliyetinin daha titiz bir incelemeye tabi tutulabilmesi için anayasal deneyimimiz içinde 20 yıl uygulanmış olan senato yeniden ihdas edilmelidir” dedi. Demirel, bu sözleri, 22 Haziran 1998 tarihinde söylemiş.

30 MAYIS 2002: SENATO KURULMALI
Süleyman Demirel, Cumhurbaşkanlığı’ndan ayrıldıktan sonra da senato fikrini savundu. Yeni Asır Gazetesi’ne konuşan Süleyman Demirel, “Türkiye tekrar 2 meclise dönmeli. Senato kurulmalı. Tarzı, teşekkülü farklı olabilir, fonksiyonu da farklı olabilir ama 2 meclis Türkiye için lazım” dedi. Bu sözler 30 Mayıs 2002 tarihinde Yeni Asır Gazetesi’nde yayınlandı.

8 NİSAN 1997: “100 KİŞİLİK CUMHURİYET PARLAMENTOSU” ÖNERİSİ
Ocak 1997'de Refahyol Hükümeti'ne tepki olarak istifa eden bir grup DYP'li milletvekili tarafından kurulan ve Temmuz 1997'de Mesut Yılmaz'ın başkanlığındaki 55. Hükümet'te ANAP ve DSP ile beraber koalisyon ortaklarından biri olan Demokrat Türkiye Partisi de, Demirel’in Senato formülüne destek vermişti DTP’nin Genel Başkanı Hüsamettin Cindoruk, "TBMM'de sandalye sayısının 550'den 450'ye düşürülmesi ve 100 kişilik bir Cumhuriyet Parlamentosu kurulmasını öneriyoruz. Böylece partilerdeki lider sultasına son verilecektir. Senato daha kişilikli davranacaktır" dedi. Hüsamettin Cindoruk, bu sözleri 8 Nisan 1997’de söylemiş. DTP, 17 Nisan 1999'da yapılan genel seçimlerde 0.58'lik oy oranıyla parlamentoya giremedi.

İkili sistem 12 Eylül’de kalktı

1961 Anayasası’nda TBMM’nin Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olarak iki Meclis’ten oluşması öngörüldü. Cumhuriyet Senatosu üyeleri, halk tarafından seçilenler, cumhurbaşkanı tarafından atananlar ve “tabii üyeler” olmak üzere üç gruptan oluştu. 27 Mayıs askeri müdahalesini yapan Milli Birlik Komitesi üyelerinden oluşan tabii üyelerin, ölene kadar görevde kalması düzenlendi. 12 Eylül 1980 askeri müdahalesine kadar süren sistemde diğer senato üyelerinin 6 yıl görev yapması öngörüldü. Bu dönemde, kanunların, önce Millet Meclisi’nde kabulü, sonra Cumhuriyet Senatosu’ndan onay alması gerekiyordu.

MENDERES: Demirel 27 Mayısçılık yapıyor

Eski Başbakanlardan Adnan Menderes'in oğlu Aydın Menderes, 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in "Anayasa Mahkemesi olsaydı 1960 ihtilali olmazdı" sözlerine tepki gösterdi. Aydın Menderes, "Sayın Demirel, yaptığı açıklama ile doğrudan doğruya 27 Mayısçılık yapmıştır. Kıratın eski süvarisinin durup dururken 27 Mayısçılık yapmasını, tarihimizin en ibret dolu olaylarından birisi olarak tarih kaydedecektir" dedi. Aydın Menderes, Demirel'in sözlerinin Demokrat Parti'yi töhmet altında bıraktığını ve 27 Mayıs'ı haklılaştıran, meşrulaştıran bir ifade olduğunu söyledi. Hiçbir Demokrat Partili'nin ve Demokrat Parti'ye hizmeti olan hiç kimsenin 27 Mayıs öncesi Türkiyesi ile ilgili olarak Demirel'in bu sözleriyle yapmış olduğu değerlendirmeye katılmasının mümkün olmadığını belirten Aydın Menderes, "Onun için de açık bir şekilde ifade ediyorum ki Sayın Demirel, yaptığı açıklama ile doğrudan doğruya 27 Mayısçılık yapmıştır. Eğer Anayasa Mahkemesi, Türkiye'de darbelere engel olmuşsa, niye 12 Mart, 12 Eylül'e mani olmamıştır? O zaman da Anayasa Mahkemesi vardı. Yoksa Demirel 'Bana karşı yapılan askeri müdahaleler meşruiyet dışıdır, haksızdır ama bana karşı olmayan, benim dışımdaki yapılanların haklılığı vardır, meşruiyeti vardır' demek istiyorsa o zaman çifte standart olur" dedi.

(Kenan Kıran - Vakit)