‘Dindar gençlik’ bu yüzden lazım

Polis Akademisi tarafından ‘Ceza Algısının Uyuşturucu Kullanımı Üzerindeki Caydırıcı Etkisi’ konulu araştırmada dikkat çekici sonuçlar çıktı. Öğrencileri uyuşturucu madde kullanmaktan uzaklaştıran en önemli faktör cezalar değil, vicdani tepkiler ve okul yönetiminin bu durumdan haberdar olması.

Araştırma, Polis Akademisi Güvenlik Yönetimi Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Serdar Kenan Gül, Polis Akademisi Suç Önleme Araştırma Merkezi’nden Yrd. Doç. Dr. Osman Dolu ile Malatya Emniyet Müdürlüğü’nden Dr. Yavuz Özcan tarafından yapıldı. Bursa’da lise öğrenimine devam eden toplam 4 okuldan 500 öğrenci üzerinde bir anket uygulandı. Okullar, içinde bulunduğu muhitin suç ve sorunlu olma durumu dikkate alınarak dört farklı muhitten seçildi. Anket, her okuldan 9, 10, 11 ve 12. sınıflar arasından rastgele seçilen birer şubeye rehberlik hocalarının nezaretinde uygulandı. Ankete katılan toplam 500 öğrencinin yaş ortalaması 16,4. En küçük yaş 14, en büyük yaş ise 21. Araştırmaya katılan öğrencilerin yüzde 56,5’i (278) bayan, yüzde 43,5’i ise erkek. Yüksek riskli okullarda okuyan öğrenciler toplam öğrencilerin yüzde 20’sini oluşturdu.

UYUŞTURUCU KULLANIMI

“Liseye başladığınızdan beri uyuşturucu kullandınız mı?” şeklindeki soruya öğrencilerin yüzde 6,3’ü evet, yüzde 93,7’si hayır cevabını verdi. Okul idaresinin uyuşturucu kullanımını fark etme ihtimali ise şu soru ile tespit edildi. “Bu olayın (uyuşturucu) arkadaşların tarafından okul idaresine bildirilme olasılığı ne kadardır?”

Bu soruya öğrencilerin yüzde 17,5’i “Kesinlikle böyle bir olasılık yok” şeklinde cevap verirken; yüzde 45,42’si “Çok küçük bir olasılık” cevabını verdi. “Yüksek bir olasılık” diyenlerin oranı da yüzde 26,6 iken “kesinlikle şikâyet edilirim” diyenlerin oranı ise yüzde 10,5.

ADALET SİSTEMİNİN İŞLEYİŞ HIZI

“Sizce bu tür bir suçu işleyen suçlunun adalet önüne çıkarılması ne kadar zaman alır?” sorusu ile öğrencilerin bu tür bir suçu işlemeleri durumunda kendilerini ne kadar sürede adalet önünde bulacaklarını tahmin ettikleri de soruldu. Öğrencilerin yüzde 7,6’sı “çok kısa bir süre”, yüzde 29,2’si kısa bir süre, yüzde 30,9’u uzun sayılamayacak bir süre, yüzde 20’si uzun bir süre ve yüzde 12,3’ü çok uzun bir süre şeklinde cevap verdi. Araştırmanın sonuç bölümünde ise “Genel olarak bakıldığında, ceza değişkeni uyuşturucu kullanımı değişkeniyle ikili olarak analiz edildiğinde cezaların caydırıcı bir etki yaptığı yönünde bulgular ortaya koymuşsa da gerek okul idaresi gerekse de adalet mekanizması tarafından cezalandırılmanın öğrencilerin uyuşturucu kullanma davranışı üzerinde diğer faktörlerden bağımsız bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Dolayısıyla, salt ceza yaklaşımının uyuşturucu madde kullanımı üzerinde herhangi bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, analize katılan güçlü bir değişkenin varlığıyla oluşmuştur” deniyor.VİCDANİ TEPKİLERİN DAHA YÜKSEK CAYDIRICILIĞI VAR

Pek çok araştırmada, resmi cezalar kadar sosyal etkilerin de birey üzerinde suç önleyici bir etki yaptığını gösterdiğinin ifade edildiği sonuç değerlendirmesinde, “Sosyal tepkilerle kanunî cezalar karşılaştırıldığında sosyal tepkilerin, sosyal tepkilerle vicdani tepkiler karşılaştırıldığında ise vicdani tepkilerin daha yüksek bir caydırıcı etki yapacağını bildirmektedir. Ceza adalet sistemi ile gerçekleştirilmeye çalışan caydırıcı etki, sosyal kontrol mekanizmalarıyla oluşturulan caydırıcı etkinin çok gerisinde gerçekleşecektir. Dolayısıyla, suç, şiddet ve uyuşturucu madde kullanımı gibi sorunlarla baş etmede yalnızca ceza eksenli suç önleme ve mücadele stratejilerinin beklenen önleyici etkiyi gerçekleştirmede yetersiz kalacağı bilinmelidir” deniliyor.