Batı samimi olsa sorunlar 3 ayda çözülür

Dışişleri Bakanı Davutoğlu, Brüksel dönüşü uçakta aralarında Ankara Temsilcimiz Yener Dönmez’in de bulunduğu gazetecilere, gerçekleştirdiği temasların perde arkasını anlattı. Dışişleri Komisyonu yemeğinde ilk defa bir Türk bakanın davet edildiğini belirten Davutoğlu, temaslarında Suriye’nin yanında Kıbrıs ve İran’ın da gündeme geldiğini söyledi.
¥ Temaslarınızın perde arkasını değerlendirir misiniz?
- Vize konusunda Egemen Bey’le birlikte ciddi baskı yaptık. Vize konusunda iyi bir gelişme olabilir. Biz geri kabul anlaşmasındaki 3 şartı yerine getirdik. Geçen yıl Mart ayında, ‘Geri Kabul Anlaşması’ndaki şartları, biyometrik pasaport ve entegre süreciyle ilgili şartları yerine getirirseniz, vize muafiyeti için görüşmelere başlayacağız’ dediler. Biz bunları yerine getirdik ve paraf etmek için anlaştık. Onlar için Geri Kabul Anlaşması çok önemli. Son gün İçişleri Komisyonu Başkanı telefon etti, ‘bazı ülkeler karşı çıkıyor’ dedi. ‘Türkiye geri kabul anlaşmasını imzalasın, sonra vize muafiyetini konuşuruz’ dediler.

“SİZ İMZALARSANIZ BİZ DE İMZALARIZ”

Benim canım sıkıldı tabii. Aschone’yi arayıp, ‘Biz Avrupa’yı biliyoruz. Geçmişte de karşımıza çıktı. Biz geri kabul anlaşmasını imzalarsak Avrupalılar’dan vize muafiyeti alamayız’ dedim. ‘Siz imzalarsanız biz de imzalarız’ dedim. Bize ‘Geri kabul anlaşmasını hiç değilse paraf edin’ dediler. ‘Vize muafiyetine ondan sonra bakarız’ dedi. ‘Süre zaten uzun, o süre içerisinde hallederiz’ dedi. Dedim yok. Karşı çıkan üç ülkeyle de konuştum. ‘Niye karşı çıkıyorsunuz’ dedim. ‘Başkaları bizim arkamıza saklanıyor’ dediler.
Madem paraf sizin için önemli, madem zamanlama sizin için önemli. Biz 26 Nisan’da buraya geliriz. İçişleri ve Adalet Konseyi’nden çalışmalara başlansın kararı çıkar, 26 Nisan’da yetkilendirme görevi verilir. Biz de parafı atarız dedim. Onlar bize ‘vize muafiyeti değil, vize kolaylığı yapalım’ diyorlar, biz ise ‘Müzakere eden bir ülke olarak, müzakereye başlamamış bir Sırbistan’a sağladığın hakkı bize niye tanımıyorsun’ diyoruz. ‘Biz bunu kabul etmeyiz’ dedim. Onlar da kendi aralarında konuşacaklar inşallah 26 Nisan’da yapılacak toplantıda vize muafiyeti başlatırız. Vize diğer ülkelerde 3 ya da 4 yıl sürüyor. Önemli olan karar almak. O karar alınınca psikoloji değişiyor.

“ABD TEK TARAFLI YAPTIRIM KARARI ALIYOR”

¥ ABD’nin İran’a yaptırımları listesine Türkiye niye girdi?
- Türkiye’yi kapsama almadı. Şubatta ABD’ye gittiğimde müzakere ettik. Bu BM yaptırımı değil. Amerika’nın yaptırımı. ABD tek taraflı yaptırım kararı alıyor. Biz ABD ya da AB yaptırımlarını ülke olarak uygulayacağız diye bir sözümüz yok. BM dışında olunca uygularız diyemeyiz. Tek taraflı koyduğu yaptırım için müzakere sürüyor. ABD ile görüşüyoruz. İran’la petrol alışverişinde İran’la alışverişini azaltanlara yönelik bir açıklama bu. İran’la alışveriş yapan ülkelerin tüm değil. İran’la alışverişini azaltanlara dönüp bu ülkelerin tümü için bir durum değerlendirmesi. Bu konuda bizim Amerika ile müzakeremiz sürüyor. Yaptırımların muhatabı İran. Ama biz etkileniyoruz. Ama biz Amerikalılarla görüşüyoruz. ABD ikinci bir açıklama yaptı. Ona da dikkat edin. Tabii Obama ile Sayın Başbakan Pazar günü (bugün) görüşecek, bu konu da ele alınacak.

“BASKIYA DEVAM ETMEK LAZIM”

¥ Annan ne diyor?
- Annan’a, Suriye konusunda ‘Baskıya devam etmek lazım’ dedim. Yeni bir arabuluculuk girişimi üzerinden rejimin bunu kullanmasına izin vermemek, rahat ettirmemek lazım dedim. ‘Evet haklısınız, baskıya devam etmek lazım’ dediler. ‘Rusya ve Çin’e gidip geleceğim, bir daha görüşelim’ dedi.
¥ Nereye gidiyor? Soğuk savaş görüntüsü ortaya çıktı. İki bloka bölündü.
- BM’deki vetoda soğuk savaş dönemi bloklaşması görüntüsü çıktı. Ama bunlar kolay süreçler değil. Önemli olan bu kanın durdurulması.

“HALKLAR HEM AMERİKA’YA HEM BATI’YA HEM DE KENDİ DİKTATÖRLERİNE TEPKİ GÖSTERİYOR”

¥ İsrail-Wikileaks Arap baharında ne kadar etkili oldu?
- Wikileaks çıktığı için Arap Baharı yaşandı demek, sokağa çıkıp hak talep eden bütün Arap halklarına haksızlık olur. Bunu bilinçli olarak Amerika’nın yaptığını söylemek yerine Amerika’nın bu kadar gizli belgelerinin ortaya çıkmasıdır asıl sorun. Bir ülkenin gizli belgelerinin ortaya çıkması, onur kırıcıdır. Ebu Aziz’in kendisini yakması bu oyunun parçası olamaz. Aziz’in kendisini yakması mı bu oyunun bir parçasıydı, ya da Tahrir’deki kalabalıklar... Öyle bir birikim oluşmuştu ki, halklar hem Amerika’ya hem Batıya hem de kendi diktatörlerine tepki gösteriyor. Öyle olsa batı karşıtı rejimler devrilir batı yanlısı olanlar kalırdı. Dünyada öyle yaygın etkileniş var ki, tek bir faktörün etkili olduğunu söylemek mümkün değil. Ha bunun etkisi olmuş mudur. Etkilemiştir. Wikileaks etkiledi demek Suriye’de canı pahasına uğraşan insanlara haksızlık etmektir.

“KOMİSYON’NA İLK DEFA BİR TÜRK BAKANI DAVET ETTİLER”

¥ Esma Esat’ın mal varlığının dondurulması ve İran’la ilgili olarak bir karar alındı mı?
- Dışişleri Komisyonu yemeğinde ilk defa bir Türk bakanı davet ettiler. Ben konuştum ve ayrıldım. Suriye ve İran’ı konuştuk. İlginç bir oturumdu.
¥ ABD Şubat ayında sizi böyle bir listeden haberdar etti mi?
- Bu hazırlığı biliyoruz. Bu bir anda yapılan ve biten bir liste değil. Amerikan sistemi içerisinde yaptırımlara dair çalışma yapılıyor. Özel sektöre yönelik bir düzenleme. Bitmiş bir süreç de değil. Biz özel sektörlerimize ‘Yaptırımlara uyun ya da uymayın’ demeyiz. İran’la yaptırımlardan etkilenmemek için Amerikalılarla müzakere ettik. Ve hâlâ müzakereler sürüyor. Türkiye’nin petrol ithalatının bu yaptırımlardan etkilenmemesi için bu müzakereler sürüyor. Şu demek değil, bitti ve bir liste açıklandı onun dışında kalanlar bu yaptırımlardan etkilenecek anlamına gelmiyor.“RUM KESİMİ

GÜCÜ PAYLAŞMAK İSTEMİYOR”

Kıbrıs süreci nereye gidiyor? 

- Dışişleri Konsey Toplantısı’nda bir şey söyledim. AB bir ilerleme olamayacağı kanaatinde. İki konu var ki bütün detaylarına kadar müzakereye baktım. Biri Kıbrıs diğeri İran dedim. Birkaç saatte biter dedim. Yeter ki, iyi niyet ve güçlü bir siyasi irade olsun dedim…
Bu ikisi olursa 3 ay iyi bir süredir dedim. Ama bu ikisi olmazsa Kıbrıs ve İran nükleer müzakereleri asırlarca sürebilir. Kıbrıs’ta her şey müzakere edildi. Ciddi mesafeler de alındı. Ama Kıbrıs Rum tarafı sahip olduğu şeyler o kadar fazla ki onları paylaşmak istemiyor. Gücü paylaşmak istemiyor. Siyasi irade eksikliği var. Dışişleri Konseyi toplantısında Rum bakan söz aldı. ‘Sayın Davutoğlu ile görüşmekten dolayı memnun oldum’ dedi. Rum Dışişleri bakanına ‘Sizin beni Avrupa Birliği ya da uluslararası zeminde dinleme imkanınız var ama Kıbrıs Türklerinin böyle imkanı yok’ dedim… Kıbrıs Türkleri bütün bu izolasyonlardan kurtularak buraya gelip konuşabilirse sorun çözülür. Ama Kıbrıs Rumlarının adanın bütününe sahip gibi hareket etmesi ile sorun çözülmez. Siyasi irade koyun, 3 ayda çözülür. Kıbrıs Türkleri’ne hiçbir zeminin açılmadığı bir ortamda ise çözüm olmaz.
¥ Şehit çocuğunun manevi babası olmuştunuz… Görüşüyor musunuz?

- Arıyorum çocuğu. Benim bu şekilde 4 çocuğum var. Van’da 2 tane ikiz çocuk manevi çocuğum. Bir de bu var. Sare hanım takip ediyor. Yetimin yeri başkadır.

İLGİNÇ DİYALOGLAR-

“Sırbistan’a inşallah bizim kadar uzun sürmez dedim. 30 yıl falan dediler. Ben bizim ki 50 yıl dedim. Güldüler. Somali konuşuluyor, İran konuşuluyor, Suriye konuşuluyor biz konuşuyoruz. Banki Moon ve Kofi Annan’la konuştum telefonla. Bir yandan Suriye ile ilgileniyorsunuz. Ama ben sabahtan bu yana Kıbrıs’la ilgili en az 4 telefon görüşmesi yapıyorum. 1 hafta içinde Kıbrıs’ta yapılacakları planlıyorsunuz. Sonra vizeyle ilgili görüşme yapıyorsunuz Keti Eştın’la İran’ın nükleer müzakerelerini ele alıyorsunuz. Bir de Ruanda Dışişleri bakanı ile görüşüyorsunuz. Şimdi de Seul’deyiz.”

Yeni Akit