Şehitlerimizin kanı petrolle ölçülemez

“Suriye politikalarında Rusya ile ayrı politika izlememiz enerji politikalarına bir zararı olmaz. O ayrı bu ayrı. Enerjide Rusya ile kırmızı çizgimiz yoktur. Suriye konusu Rusya ile kırmızı çizgi oluşturmaz” dedi. Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız; Ukrayna-Bosna yolunda, aralarında Genel Yayın Koordinatörümüz Hasan Karakaya’nın da bulunduğu gazetecilere açıklamalarda bulundu... Bakan Taner Yıldız; “Mavi Marmara ile olan ilişkimizi ekonomik veri ile takas etmedik. Hiçbir şehidimizin kanı, petrol ve doğalgazla ölçülemez” dedi.

“PKK sabotajlarının Türkiye’yi yolundan döndüremeyeceğini” söyleyen Taner Yıldız’a sorularımız ve verdiği cevaplar şöyle: S- Dış politikamızla enerji politikalarımız arasında nasıl bir uyum var? C- Öncelikle ülkelerin bütçelerine ciddi yansımaları olan bir işten bahsediyoruz. Ülkeler politikalarını oluştururken ekonomik bağından ayrı oluşturmuyor. Bizim önceliklerimiz var... Bu öncelikler ekonomik bağından yoksun oluşmadı. Mavi Marmara ile ilişkimizi ekonomik veri ile takas etmedik. Hiçbir şehidimizin kanı, petrol ve doğalgazla ölçülemez. Bizim İsrail’le ilişkilerimiz var. Ekonomik açıdan bakınca o proje yapılmalı.

Doğalgazın yüksek verimliliği olan yerlere akması lazım. O yerler de Türkiye ve Avrupa’dır. Ama Doğu’daki ülkelerin zaten kendi kaynakları var. S- İsrail’den bize ne zaman gelin işbirliği yapalım mesajı geldi? C- Mavi Marmara’dan sonra oldu... Son 1 yıl içerisinde oldu. Bize bunu özel şirketler ilettiler... Böyle bir boru hattı oluşursa, Türkiye’den geçmesine ne dersiniz dediler. Türkiye’den geçmesi çok makul bir şey. Hem üretenler, hem tüketenler bunu uygun bulurlar. Ama bizim öyle değerlerimiz var ki, burada tutuyor diye bu değerleri göz ardı etmememiz lazım. Biz burada tercihimizi ilkelerimizden yana yaparız. Zaman zaman da, siyasetin enerji sektörünü taşıdığı noktalar oluyor. Bizim 5 ülkeden doğalgaz, 11 ülkeden petrol girişimiz var. Bizim bu sayıyı artırmamız lazım.

“RUSYA İLE ENERJİ KONUSUNDA SIKINTI YOK”

S- Rusya ile kırmızı çizgimiz var mı?.. Türkiye’nin Suriye’ye askeri bir müdahalesi olur mu? C- Suriye herhangi bir ihlal yapmadığı sürece herhangi bir şey olmayacağı söylendi. Rusya’nın geliştirdiği stratejik ilişkiler kapsamında böyle bir renk yok. Renkler arasında kırmızı renk yok. Suriye politikalarında Rusya ile ayrı politika izlememiz enerji politikalarına bir zararı olmaz. O ayrı bu ayrı. Enerjide Rusya ile kırmızı çizgimiz yoktur. Suriye konusu Rusya ile kırmızı çizgi oluşturmaz İran için de söylenebilir. Köklü devlet geleneği nedeniyle İran’la da olmaz. Enerji sektörüyle ilgili konular çok reel bir ortamda gidiyor. Gaz alıyoruz ve karşılığında para veriyoruz. Hibe değil. Bu karşılıklı çıkar ve karşılıklı kazan kazan durumu burada ehemmiyet arz ediyor. Bizim yaptığımız bütün enerji görüşmeleri ve enerji anlaşmaları iki ülke ile ilişkilerin geliştirilmesi anlamında yapılmış anlaşmalardır. Sonunda karşılıklı çıkar ilişkisi oluyor.

Biz, İran’ın doğalgaz sattığı tek ülkeyiz. ABD’nin yaptırımlarının muhatabı İran değil, Türkiye olur. O sebeble ABD’nin yaptırıma doğalgazı dahil etmemesi büyük bir nezakettir. Petrolle ilgili ise, TÜPRAŞ dünyada en iyi ilişkileri olan ülkedir. ABD’nin İran’dan alınan petrolün azaltmasına ilişkin talebi var. Hukuken ABD’de alınan kararın Türkiye için bir bağlayıcılığı yoktur. BM kararının Türkiye için bağlayıcılığı vardır. Özel sektör için hukuki bağlayıcılıktan öte kavramlar var. Devletin refleksi ile özel sektörün refleksi farklıdır. TÜPRAŞ bizim için herhangi bir özel sektör değildir. Rafinelerin merkezinde olan bir yerdir.

Tedarik edip etmediği Türkiye tarafından izlenmektedir. O sebeble tedarik edemediğiniz zaman, tamam denilemez. Hukuki değil siyasi bir konudur bu. Ne kadar merkez olduğu tartışılan Merkezi Irak hükümeti ile Kuzey Irak arasındaki ilişkiye biz o sebeble özen gösterdik. Irak’ın Kuzeyi’nden elde edilecek gelirin Irak’ın tamamının olduğuna biz inanıyoruz. Merkezi hükümetin aldığı karara da saygılıyız. Saygılı olmaya devam ettik. Ancak Kuzey Irak’ta enerjiyle ilgili bir hareketin olmaması bizim için siyasidir. Kolombiya’da iş yapan TPAO’nun; hemen ötesinde, 200 kilometre ötesinde Kuzey Irak’ta iş yapmaması anlaşılamaz. Petrol ve ürünleriyle ilgili Irak’ta petrolden kaynaklı hassasiyetler değişmiştir. Kuzey Irak yönetimi Merkezi yönetiminden petrolden pay alamıyor. Merkezi yönetim de, Kuzey Irak da bizden yardım istedi. Ham petrol alıp, işleyip göndereceğiz. Biz nasıl davranmalıyız?.. Suriye’ye davrandığı gibi Suriye ile gerilimin pik yaptığı bir dönemde Suriye’ye elektrik veriyoruz. Suriye’den gelen Arap Gazı var. Biz onun 92 kilometrelik bölümünü yapıyoruz. O hat başladı, devam ediyor. Biz Suriye’nin bu halde kalmayacağına inandığımız için çalışmayı sürdürüyoruz.

“KATAR’DAN LNG ALIYORUZ”

S- Katar’dan gaz gelecek mi? C- Yakın vadede Katar’dan petrol ve doğalgaz hattı söz konusu değil. Katar bunu gemilerle yapıyor. Özel sektör, Katar’dan zaman zaman doğalgaz alıyor. Katar’dan LNG alıyoruz. Cezayir ve Nijerya’da LNG alabiliyoruz. S- Tuz Gölü’nde doğalgaz deposu yapılıyordu?.. C- 2 yıldır inşaata devam ediyoruz. Ama birkaç yıl daha devam edecek. Uluslar arası ilişkilerden ayrılamayacak bir politika, enerji politikası. Örneğin Fransa ile ilişkiler bir türlü aşılamıyor. Doğmayan çocuk anneye babaya zarar veriyor. Biz Fransa ile başta nükleer olmak üzere her konuda işbirliği yapabiliriz. Biz de orada siyasetin yükünü taşıyoruz. Niye taşıyalım. Bu konuda kararı Türkiye değil, Fransa atacak. Peki enerjinin siyasete yük olduğu zaman olmuyor mu? Elbette oluyor... S- Irak’ın Kuzeyi’nden Suriye’nin Kuzeyi’nden Türkiye’yi by-pass edecek bir hat söz konusu mu?.. C- Siz yatırımcısınız. Paranız var. Yatırım için hangi bölgeleri seçersiniz? Güvenli bölgeleri seçersiniz... Ne başka devletler, ne de Suriye ve Irak böyle bir şeyi tercih etmezler. Suriye isterse tercih etsin kısa sürede yapılması mümkün değil.

“ERMENİSTAN’LA İLİŞKİLER GÜVENSİZ”

S- Azerbaycan fiyatları? C- Fiyatlar iki kat artmadı. Ermenistan ile ilişkiler her yönde güvensiz gidiyor. Nesoramus santralı hâlâ güvensiz. 40 yaşını aşan santrallar her zaman tehlikeli. Onun bize riski, bizim yapacağımız bütün santrallardan daha fazla. Azerbaycan konusunda bir düzenleme yapılması gerekiyordu; ama şu anda Azerbaycan’dan aldığımız gaz, hâlâ daha kârlı. Biz Azerbaycan’la Tahkim’e gitmeden pazarlık yaptık. Biz de İran’a diyoruz ki, biz yüksek fiyata alıyoruz fiyatı düşürün dedik. Düşürmem dedi. Biz de Tahkim’e gittik. S- Ermenistan’la bir iş yapsak, Azeriler incinir mi? C- Azerbaycan; benim Ermenistan’la, Karabağ’a ilgili hassas noktalarım var. Damarıma da, nasırıma da basmayın diyorsa ona imtina göstermek lazım.

Ekonomiler globalleşiyor, politikalar ulusallaşıyor. Türkiye bu politikalarını ne zaman değiştirebilir?.. Enerjisi yerelleşirse, serbestisi o kadar artabilir. S- PKK’nın boru hatlarına saldırılarına ne diyorsunuz?.. C- PKK’nın boru hattına her saldırısı hem Türkiye’nin hem Irak’ın normalleşmesiyle ilgili zarardır. Bize zarar vermek için insan öldürmek, boru hattına sabotaj yapmakla bunu gerçekleştirmek istiyorsa, biz yolumuzdan dönmeyeceğiz. Terör örgütünün yaptığı her iş, normalleşmeyi durdurmaktır. S- PKK, burada taşeron örgüt olarak mı kullanılıyor? C- Öyle bir işlem yapılabiliyor ki, üç-beş ülkenin işine gelebiliyor. Ben üç-beş ülke yaptırıyor demiyorum; ama Başbakanımız; terörün dini olmaz, dili olmaz diyor. Biz Libya’da kınadığımız ABD büyükelçisinin öldürülmesiyle ilgili yaptırımla Türkiye’nin Ermenilerce şehid edilen diplomatlarıyla ilgili yaptırımı aynı olmalıdır. Terör de öyle. Terör birdir; ama Türkiye’ye zarar veriyorsa, farklı davranılmaması lazımdır.

“ELEKTRİK ÜRETİMİNDE KÖMÜRÜN PAYI YÜZDE 25”

S- Elektrik üretimi için doğalgaz kullanıyoruz; ama kömür yeterli. C- Yerli kömürü biz kullanıyoruz. Kömürün elektrik üretimindeki payı yüzde 25’dir. Yüzde 18’i yerli kömür, yüzde 7 ithal. Türkiye’nin kömür rezervleri son 10 yılda iki katına çıkartıldı. Rezervler bulundukça bunlar elektrik santrallarına dönüştürülüyor. Yerli kömürü kullanmak lazım. Biz kullanıyoruz da. Doğalgaz ithal diye kullanmamazlık etmememiz lazım. Enerjide eşitlilik sağlamak lazım. Pahalı ama doğalgazı kullanmamız lazım. Kömürde bizim yüzde 30’a kadar gitmemiz lazım. Türkiye’nin enerji üretiminde Yüzde 72 kaynağı yurtdışı, yüzde 28’i ise yerli. S- Kömür özelleştirmesi ne durumda?.. C-Soma’yla alakalı 42 firma dosya aldı... 15 firma teklif verdi. 750 milyon dolarlık yatırıma 15 firma teklif verdi.

Yeni Akit / Hasan Karakaya