Terörün öteki maliyeti

Terör belası her yandan vuruyor. Canlar katleden, yuvaları söndüren terörün maddî boyutu da giderek büyüyor. Kimi hesaplamalara göre son 20 yılda 100 milyar dolar harcanan, çevresinde yol açtığı sosyal maliyetle asıl meblağı 250 milyar doları bulan terörle mücadelede, ortaya çıkan son maliyet rakamı ise 154 milyon dolar. Terörden zarar gören vatandaşlara yapılan yardımın, şikâyetlerin ancak yüzde 10’u kadarı olması ise maliyetin daha da artacağı endişesini gündeme getiriyor.

AİHM YERİNE 5233
İçişleri Bakanlığı tarafından milletvekillerine gönderilen “Terör nedeniyle Oluşan Zararların Karşılanması Konusunda Yapılan Çalışmalar”  başlıklı bilgi notu, son üç yılda terörden zarar gören vatandaşlara yapılan yardımların boyutunu ortaya koydu. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde giderek yığılan; terörle mücadele sırasında “köy yakma, köy boşaltma ve sair zarara uğrama” iddiasıyla açılan davaların önünü kesmek amacıyla 2004 yılında 5233 sayılı kanun çıkartıldı. Kanun kapsamında çatışmalardan zarar gördüğünü iddia eden vatandaşların zararların tespit ve tanzimi için Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki 19 il ile İstanbul’da toplam 104 adet Zarar Tespit komisyonu oluşturuldu. Kanunun işlerlik kazanmasıyla birlikte daha önce Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılmış bulunan davalar reddedilerek, 5233 sayılı kanun iç hukuk yolu olarak kabul edildi.

Kanunun yürürlüğe girdiği 27 Temmuz 2004 tarihinden Ocak 2007 tarihine kadar geçen 29 aylık sürede Zarar Tespit Komisyonları’na toplam 255 bin 339 başvuru yapıldı. Bu başvurulardan sadece 48 bin 723 adeti sonuçlandırılabildi. Diğerlerine ilişkin incelemeler ise halen sürüyor. Süreç içerisinde yeni başvurular da komisyonların önüne geliyor. Sonuçlandıran bu müracaatlardan 31 bin 886 adeti için zararların karşılanması doğrultusunda karar verildi. İller itibariyle yapılan ödemeler (YTL) ise şöyle gerçekleşti: “Diyarbakır 67.801.567; Bingöl 21.581.266; Hakkari 9.576.801; Şırnak 8.391.545; Tunceli 8.426.768; Mardin 9.428.570; Van 3.017.214; Siirt 7.364.088; Bitlis 22.264.041; Batman 10.372.088; Muş 3.335.756; Elazığ 11.311.900; Iğdır 5.411.725; Ağrı 205.778; Kars 4.189.902; Erzincan 585.848; İstanbul 1.215.850; Kahramanmaraş 1.823.276; Şanlıurfa 552.888; Adıyaman 647.310 ”

İçişleri Bakanlığı’nın bilgi notuna göre, sözkonusu sürede ödenen toplam miktar, diğer bazı tazminatların da eklenmesiyle birlikte 200 milyon 759 bin 401 YTL’ye ulaştı. Bu rakam, bugünkü döviz kuruyla 154 milyon 430 bin doları buluyor.

(Murat Unay - habervaktim)