Sırplar'dan cami düşmanlığı

Osmanlı padişahı 2. Bayezid döneminde inşa edilen ancak Bosna Savaşı sırasında Sırplar tarafından patlayıcı konularak yıkılan, bugün temellerinden başka hiçbir kısmı ayakta olmayan tarihi Sultan Bayezid Camisi’nin yeniden yapımı, ülkedeki Sırp Ortodoks Kilisesi’nce (SPC) engelleniyor.
Bosna Savaşı (1992-1995) sırasında Sırplar tarafından çeşitli patlayıcılarla temellerine kadar yıkılan ve taşları alınarak Drina Nehri’ne atılan tarihi caminin yeniden yapım çalışmaları, Sırp Ortodoks Kilisesi’nin tüm itirazlarına rağmen geçen yıl Kurban Bayramı’nda başladı. Caminin eski yerine yeniden dikilmesini istemeyen SPC yetkilileri, bunu engellemek için çeşitli itirazlarda bulundu, hatta tarihi caminin yerinde daha önceden Ortodoks kilisesi olduğunu bile iddia etti.

Sultan Bayezid Camisi Yeniden Yapım Komisyonu Başkanı Süleyman Pilav, yıkılan caminin yerinde daha önceden kilise bulunduğuna ilişkin söylentinin Aliya Resuloviç isimli mimarın Foça ile ilgili yazdığı bir yazıyla başladığını belirterek, Resuloviç’in yazısında Sultan Camisi’nin yanında taştan bir çiçek bulduğu ve “bu çiçeğin burada daha öncesinde kilise olduğu anlamına geldiği” görüşünü ortaya attığına işaret etti.

Caminin Foça Müftülüğü’nün eski kayıtlarında da yer aldığını, orada bu iddiaları doğrulayacak hiçbir ifadenin bulunmadığını vurgulayan Pilav, “Yapılan kazılarda da bu iddia ispatlanamadı, ispatlanamaz da. Çünkü burada hiçbir zaman kilise olmadı” diye konuştu.

“Bu caminin minaresi ile Boşnaklar da tekrar doğrulacak”

Ellerinde geçerli belgeler ve inşaat izni olmasına rağmen Sırp Ortodoks Kilisesi’nin tüm gücüyle bu inşaatı engellemeye çalıştığını belirten Pilav, Sırp Ortodoks Kilisesi’nin daha önce de yine Foça’da savaş sırasında yıkılan camilerden ünlü Alaca Camisi’nin yerinde de kilise olduğu iddiasını ortaya attığına dikkati çekti.
Bu tür asılsız iddialar nedeniyle 3 yıldan fazla süredir inşaat izni beklediklerini ve sonunda bu izni aldıklarını belirten Pilav, yapım izni almalarının ardından Sırp Ortodoks Kilisesi’nin, savaş öncesinde çoğunlukta olan ancak şimdi şehirde az sayıda yaşayan Boşnak’a karşı “provokatif” girişimlere başladığını söyledi.

Sultan Bayezid Camisi Yeniden Yapım Komisyonu Başkanı Süleyman Pilav, “Tıpkı Alaca Camisi gibi Sultan Camisi de Bosna Savaşı sırasında Sırp askerleri tarafından yıkıldı. Patlayıcı madde kullanılarak yıkılan caminin taşları ise Drina Nehri’ne atıldı” dedi.
Tarihi caminin yeniden inşa faaliyetleri hakkında bilgi veren Pilav, “Caminin yeniden yapımı bittiğinde bu Foça için çok anlamlı olacak. Çünkü bu cami, Foça’nın merkez camisi olacak. Aynı zamanda bu cami, savaş sırasında bu topraklardan kovulan Müslüman Boşnaklar’a da geri dönüş çağrısı yapacak. İnanıyorum ki bu caminin minaresi ile Boşnaklar da doğrulacak” diye konuştu.

Cami avlusunda 2. Bayezid’in kızı Fatıma’nın kabri de var

Sultan Camisi ya da halk arasındaki adıyla Çarşı Camisi, bahçesindeki tarihi mezarlarla da dikkati çekiyor. Cami avlusunda bazı yakın tarihli mezarların yanı sıra, Sultan 2. Bayezid’in kızı Fatıma’ya ait mezar taşı da bulunuyor.

Osmanlı padişahı 2. Bayezid’in kızına ait olduğu ifade edilen mezar taşının, temel kazılırken toprağın 50 santimetre altında bulunduğunu, cami avlusunun güneydoğu tarafında yer alan mezar taşının yaşanan savaşlarda birkaç kez tahribata uğramasına rağmen hiçbir zaman tam anlamıyla yıkılmadığını vurgulayan Pilav, “Ta ki son Bosna Savaşı’nda tamamen yıkılana dek” ifadesini kullandı. Pilav, caminin yeniden yapım çalışmaları esnasında bulunan mezar taşını çıkardıklarını ve bu taşı Fatıma Sultan’ın anısına sakladıklarını belirtti.

Bosna Savaşı öncesinde Müslüman Boşnakların çoğunlukta olduğu Foça’da, savaş döneminde yüzlerce Boşnak, Sırp askerleri tarafından öldürülmüş, hayatta kalanlar ise şehirden kovulmuştu. Boşnakların Sırplar tarafından katledildiği Doğu Bosna’da, Foça şehrindeki tüm camiler de tamamen yıkılmıştı.

Yeni Akit