Rus bilim adamından 'Osetya' değerlendirmesi

Rusya Bilimler Akademisi öğretim görevlisi ve Ria Novosti haber ajansı politika uzmanı Aleksander Krilov, Kafkaslarda yaşanan son krizin Türkiye-Rusya ilişkilerine etkisini Cihan Haber Ajansı için kaleme aldı.


KAFKAS KRİZİ RUSYA-TÜRKİYE İLİŞKİLERİNİ GELİŞTİRECEK


Rusya'nın Abhazya ve Güney Osetya'nın bağımsızlığını tanıması uluslararası krizi tetikledi. Rusya'nın Avrupa Birliği ve ABD ile ilişkilerinde değişime neden olan olaylar Sovyetler Birliği'nin yıkılışından bu yana var olan tek kutuplu dünya sistemini de temelden sarstı. Diğer taraftan ortaya çıkan durum uluslararası temel aktörler için de bir çeşit kara delik oluşturuyor. Rusya'ya enerji kaynakları açısından bağımlı olan Avrupa'nın kendini sorunun dışına itmesi mümkün değil. 


Avrupa Rusya'ya sattığı makine, gıda, elektronik malzeme ve diğer ürünlere sınırlama getirdiğinde Moskova'nın bunları başka ülkelerden kolayca temin edebileceğini biliyordu. Ancak Avrupa Rusya'dan aldığı enerjiyi başka ülkelerle ikame etme imkânı çok düşük. Bazı Avrupa ülkeleri enerji ihtiyaçlarının yüzde 40, hatta yüzde 60'ını Rusya'dan karşılıyor. Avrupa'nın enerji talebini karşılaması açısından Rusya'dan başka alternatifi yok. Gelişen süreç Moskova'nın çıkarlarına ve düşüncelerine de artık daha saygılı olunmasını gerekli kılıyor. 


"BAĞIMSIZLIKLARI TANIMAK SORUNLARI ÇÖZMEZ"


Rusya'nın iki özerk bölgenin bağımsızlıklarını tanımasının diğer ayrılıkçı ve sorunlu bölgeler üzerinde etkili olacağını düşünmüyorum. Kıbrıs'ta örneğin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Rum Kesimi sorunları çözmek için müzakere sürecini sürdürüyor. Kıbrıs örneği bize şunu gösteriyor. Bağımsızlığı tanımak tüm sorunları çözmüyor. Türkiye KKTC'nin bağımsızlığını tanımasına karşın KKTC'nin güneyle sorunları çözmek için masaya oturmasına engel olmadı. Sorun ancak KKTC ve Rum kesiminin birlikte üretecekleri çözümlerle aşılacak. Burada Türkiye'nin KKTC'nin bağımsızlığını tanıması da büyük engel oluşturmuyor.


TÜRKİYE KAFKASLARDA OLAYLARIN BÜYÜMESİNE ENGEL OLDU


Diğer bölgelerde bulunan ayrılıkçı cumhuriyetler de aktif değil. Azerbaycan, Gürcü savaşının başladığı ilk günlerde Ermenistan'la arasında sorunlu bölge olan Yukarı Karabağ'ı ilhak açıklaması oldu. 8 Ağustos'ta Gürcistan Güney Osetya'ya girdiğinde Azerbaycan Dışişleri Bakanı yaptığı açıklamada Gürcistan'ın yaptığı gibi güç kullanarak Yukarı Karabağ sorununu çözme hakları olduğunu açıkladı. Ancak sonra bölgede durumu daha da kötüye götürecek girişimden vaz geçti. Benim edindiğim bilgilere göre bunda Türk diplomasisinin büyük etkisi oldu. 


Kafkaslar'da yaşanan kriz Türkiye-Rusya ilişkilerini elbette etkiliyor. Ancak bu pozitif yönde. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un son Türkiye ziyareti de bunun göstergesi. 


ABD VE AB BÖLGEYE YÖNELİK POLİTİKALARI İYİ YÖNETEMİYOR


Kafkaslar, Irak ve İran'da yaşanan gelişmelerden bölgeye sınır olan ülkeler zarar görüyor. Burada olmayan ABD ve AB bölge ile ilgili attıkları adımlarda hassas olmuyor. Bölge dinamiklerini bilmiyorlar. Çoğu kez geliştirilen politikalar Rusya, Türkiye ve İran'ın aleyhine oluyor. Irak örneğini ele alalım. ABD'nin Irak'a girmesi Türkiye'nin Kürt bölgesi ile sorunlarının artmasına neden oldu.


Bu trend Kafkaslar için de aynı şekilde işledi. İyi yönetilemeyen Amerikan politikaları Kafkasları provoke etti ve bu Rusya için büyük sorunlar oluşturdu. Bunun anlamı şu: Kafkasların komşusu olan Rusya, Türkiye ve İran bölgede istikrarın sağlanması için koordine içinde olmalı. Bölge ülkelerinin yapacağı çalışmalar bölgeye çok uzak olan ABD ve Avrupa ülkelerinden çok daha etkili olabilir. 


Ancak burada hassas olan bir nokta var. Türkiye bir NATO ülkesi. Rusya boğazlardan geçen NATO gemileri nedeni ile Ankara'yı eleştirse de bu resmin tamamı değil. Türkiye Montrö Sözleşmesi'nden kaynaklanan tüm şartlara uygun hareket etti. Buna uymayan Amerikan gemilerinin boğazlardan geçmesine izin vermeyerek bölgede durumun daha da kötüye gitmesine engel oldu. Uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan yükümlülüklerine her zaman uygun hareket ediyor. Türkiye Kafkas krizinde de sorumlu ve yapıcı bir şekilde hareket etti.