Eşcinsellik Anayasaya İlk Adımını Attı

Böylece, devlet, kadınların siyasette, bürokraside ve yargıda erkeklerle eşit temsili için önlem almakla yükümlü kılındı. Çocukların anadilinden yararlanma hakkı anayasaya yine giremezken, cinsel tercih özgürlüğü ve farklı cinsel yönelimlere ayrımcılık yasağı ise eşitlik maddesine değil, madde gerekçesine girebildi.

Bayram molasından sonra önceki gün çalışmalarına yeniden başlayan TBMM Anayasa Yazım Komisyonu, eşitlik ve çocuk hakları maddelerinde ciddi yol aldı. Mevcut anayasada 5 fıkralık eşitlik maddesi yerini 8 fıkralık ve çok geniş kapsamlı maddeye bırakacak. Öncelikle, mevcut anayasanın “kanun önünde eşitlik” başlıklı 10. maddesinin başlığı “Eşitlik” olarak sadeleştirildi. İlgili fıkra “Herkes Hukuk Önünde Eşittir’ diye yazıldı.

BİR MHP KLASİĞİ

Eşitlik maddesinde ayrımcılık yasağıyla ilgili fıkraya da önemli bir ek yapıldı. Vatandaşların diğer sebeplerin yanı sıra etnik köken nedeniyle ayrımcılığa tabi tutulamayacağı benimsendi. Yalnız MHP, “etnik köken” ibaresinin metinde yer almasına karşı çıktı. Bu itiraza rağmen üç parti şu düzenlemede ortaklaştı: “Hiç kimse, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep, etnik köken ve diğer sebeplerle ayırımcılığa tabi tutulamaz.”

HER YERDE YÜZDE 50 KADIN

Dört partinin firesiz uzlaştığı eşitlikle ilgili fıkralar arasında kadın-erkek eşitliği öne çıktı. Buna göre, sadece siyasette değil, sivil toplumda, bürokraside ve hatta yargıda da kadınların erkeklerle eşit temsili için kota dahil gerekli önlemleri almak devlete görev olarak yüklendi. Eşitlik maddesinde kadına yönelik şiddet ve türban tartışmasına ışık tutacak şu düzenlemeler de yer aldı: “Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı yorumlanamaz. Devlet, kadına yönelik her türlü şiddeti önlemekle yükümlüdür.”

“ÖTEKİLER” GEREKÇEDE

İnsan hakları örgütleri uzun süredir farklı cinsel tercihleri olanların haklarının anayasal güvenceye alınmasını talep ederken, BDP ve CHP bu talebe sıcak yaklaşıyordu. Bu partiler, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliklerinin de anayasal güvence altına alınması için çalıştı. Ancak, LGBT’ler eşitlik maddesinde yer alamadı. Diğer iki partinin katılımıyla bu konuya maddenin gerekçesinde yer verilmesinde uzlaşıldı. Eşitlik maddesinin sonuna kırmızı renkle şöyle yazıldı: “Not: Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği ile ilgili ayrımcılık yasağı gerekçede ifade edilecektir.”

ÇOCUKLARA ANADİL HAKKI VERİLMEDİ

Komisyon “Çocuk Hakları” başlıklı maddede de iki itiraz dışında neredeyse tümüyle uzlaştı. MHP, “çocuğun kendi kültüründen yararlanma hakkı”nın anayasaya girmesine itiraz eden tek parti oldu. BDP’nin çocuğun kendi dilini kullanma hakkı talebine üç parti destek vermedi. Böylece bu hak anayasal hale gelemedi. 18 yaşını doldurmayan herkesin çocuk kabul edildiği maddeyle, çocukların tutuksuz yargılanmalarının esas olması ve ilgili kararların alınmasına çocuğun katılımının sağlanması ilke olarak kabul edildi.