Firarda İhmal Zinciri!

Yük­sek Gü­ven­lik­li Ce­za İn­faz Ku­ru­mu sta­tü­sün­de olan Bin­göl M Ti­pi Ce­za­evi­’n­de 18 PKK’­lı hü­küm­lü ve tu­tuk­lu­nun fi­rar et­me­si ce­za­ev­le­ri­nin du­ru­mu­nu tar­tış­ma ko­nu­su ha­li­ne ge­tir­di. 35 yıl­dır ce­za­evi mü­dür­lü­ğü ya­pan Ulu­can­lar Ce­za­evi es­ki Mü­dü­rü Veh­bi Cam­göz, ce­za­ev­le­rin­de ya­şa­nan fi­rar­la­rı ve ih­mal­le­ri BU­GÜ­N’­e de­ğer­len­dir­di.

Fi­rar­la­rın en bü­yük ne­de­nin de­net­le­me­le­ri­nin ya­pıl­ma­ma­sı ol­du­ğu­nu be­lir­ten Cam­göz, “Mev­zu­ata gö­re her ay jan­dar­ma ve ce­za­evi yö­ne­ti­mi tam kad­ro iğ­ne­den ip­li­ğe ara­ma ya­par. Yer­ler bal­yoz­lar­la tü­nel ka­zı­lıp ka­zıl­ma­dı­ğı an­la­mak için kon­trol edi­lir. De­mir par­mak­lık­lar da çe­kiç­le­re kon­trol edi­lir. Mah­kum­lar bu­ra­da tü­ne­li  bir se­ne de ka­zıl­mış­lar. Bu 12 ara­ma ve de­net­le­me­yi at­lat­mış an­la­mı­na ge­lir. Ara­ma ya­pıl­say­dı ya­ka­lan­ma­ma­lı im­kan­sız­dı­” de­di.

PER­SONEL YE­TER­SİZ

Cam­göz, ce­za­evi mü­dü­rü­nün de her haf­ta bir ge­ce ve bir gün­düz mah­kûm­la­rın ya­şa­dık­la­rı her yer­de ge­ze­rek in­ce­le­me­ler­de bu­lun­ma­sı ge­rek­ti­ği­ni kay­det­ti. Gar­di­yan­la­rın ve ba­zı kö­tü ni­yet­li in­san­la­rın mah­kûm­lar­la iş­bir­li­ği yap­ma­sı­na fır­sat ver­me­mek için bu de­net­le­me­le­rin ya­pıl­ma­sı ge­rek­ti­ği­ni be­lir­ten Cam­göz şun­la­rı söy­le­di:

“Mü­dür de her haf­ta her ye­ri ge­zip de­net­le­me­si la­zım. Bu de­net­le­me­ler ol­sa mut­la­ka dik­kat çe­ker ya­ka­la­nır­dı. Ce­za­evi­nin du­ru­mu­na bak­tı­ğı­mız­da adam­lar jan­dar­ma nö­bet ku­lü­be­si­nin al­tın­dan geç­miş. Bu­ra­lar­da var­di­ya sis­te­mi uy­gu­lan­ma­mış. Hem yük­sek gü­ven­lik­li ce­za­evi di­yor­sun hem de per­so­nel koy­mu­yor­sun. Bu­ra­sı san­ki terk edil­miş bir yer gi­bi du­ru­yor. Dev­let de de­ğer ver­me­miş.”

PKK’NIN İLK TOPLU FİRARI

PKK’­nın ilk kez tü­nel ka­za­rak top­lu hal­de fi­rar et­me­si­nin il­ginç ol­du­ğu­nu be­li­ren Cam­göz, “Da­ha ön­ce hiç böy­le bir fi­rar ol­ma­mış­tı­r” de­di.

Fi­ra­ri­le­rin tü­nel­den çı­kar­dık­la­rı top­rak­la­rı la­va­bo ve tu­va­le­te at­ma­la­rı yü­zün­den ce­za­evin­de ka­na­li­zas­yo­nun tı­kan­dı­ğı­nı ha­tır­la­tan Cam­göz, “Rö­gar­lar te­miz­le­nir­ken, ‘Ne­den bun­lar ka­pan­dı­’ di­ye bak­sa­lar bu­nun top­rak mi­li ta­ra­fın­dan ya­pıl­dı­ğı bel­li olur­du. Top­ra­ğı gör­dük­le­rin­de za­ten bi­ri­nin tü­nel kaz­dı­ğı­nı yi­ne an­lar­sın ama bu­nu da at­la­mış­la­r” di­ye ko­nuş­tu.

M tipi cezaevi 23 ilde var

Adalet Bakanlığı Tevfik ve Cezaevleri Genel Müdürlüğü’nün sitesinde yer alan bilgilere göre M tipi cezaevleri  Ağrı, Mardin, Batman, Bayburt, Bilecik, Bingöl, Adana (3), Karaman (2), İzmir (2), İskenderun, Mersin, Van, Tokat, Zonguldak, Balıkesir, Kastamonu, Samsun, Manisa, Ordu’da olmak üzere 23 ilde var. M tipi cezaevlerinin özellikleri arasında 2 katlı koğuş sistemine göre yapıldığı ancak oda sisteminin kullanıldığı belirtildi. Odaların 4, 6, 8 ve 10 kişilik olabileceği aktarıldı.

ÖZELLİKLERİ

Her odanın havalandırılmasının bulundu M tipi cezaevlerinin diğer özellikleri şöyle: “Alt katlar yemekhane, üst kısımlar yatakhane olarak kullanılıyor. Kadınlar ve çocuklar için müstakil bölümler var. Tam donanımlı mutfak, soğuk hava deposu, özel ziyaretçi yeri, mescit, konferans salonu, hamam, berber, bulaşık ve çamaşırhane yer alıyor. Ayrıca iş atölyeleri, 6 disiplin hücresi bulunan bina  kalorifer ile ısıtılıyor.”

Yerin altı betonla çevrilmeli

Cezaevi Müdürlüğü yaptığı sırada tünel kazarak firar olayına kalkışan mahkumları son anda yakaladığını ifade eden Camgöz, çözüm olarak şunları söyledi: “Bir kere binaların sağlam olması lazım. Yerin altını betonla çepeçevre 10 metre derinliğinde bir metre genişliğinde yaptığında kimse tünel kazıp kaçamaz. Ankara Cezaevi’nde böyle bir teşebbüs olmuştu ve biz buranın çevresine beton döktürerek firarların önünü kapatmıştık. Ondan sonra da bir daha teşebbüs olmadı. Gardiyanların da bu işin içinde olması mümkündür. Bu durum da söz konusundur.”

PROFESYONEL BİRİMLER OLUŞTURULMALI

BİL­GE­SAM Baş­ka­nı Atil­la San­dık­lı: Tür­ki­ye­’de­ki ha­pis­ha­ne­le­rin ko­ğuş sis­te­mi­ne de­vam et­me­si, mah­kum­la­rın top­lu­ma ka­zan­dı­rıl­ma­sı sis­te­mi­ni olum­suz et­ki­li­yor ve gü­ven­li­ği­ni olum­suz et­ki­li­yor. Ör­güt men­sup­la­rı­nın bir­bir­le­ri­ni or­ga­ni­ze et­me­si, ide­olo­jik eği­tim­ler yap­ma­sı F Ti­pi ce­za­ev­le­rin­de ön­len­di. Dev­let ha­pis­ha­ne­le­ri gü­ven­lik­li ha­le ge­tir­me­li.

Te­rör ör­gü­tü men­sup­la­rı­nın kal­dı­ğı ha­pis­ha­ne­le­rin bir­ço­ğu­nun F Ti­pi ol­ma­sı la­zım. Bun­lar gü­ven­li ve ko­ğuş sis­te­mi­nin kal­dı­rıl­dı­ğı ha­pis­ha­ne­ler. Tüm ha­pis­ha­ne­ler bir pro­je kap­sa­mın­da bu ha­le ge­ti­ril­me­li.

Gar­di­yan­lar ile mah­kum­la­rın iliş­ki­le­ri önem­li gü­ve­nir­li­ği önem­li. Uzun sü­re­li bir fa­ali­ye­tin ya­pıl­ma­sı içer­den ve dı­şa­rı­dan des­te­ğin ol­ma­dan ya­pı­la­sı müm­kün gö­rün­mü­yor. Ha­pis­ha­ne gü­ven­li­ği­nin jan­dar­ma­dan alı­nıp gar­di­yan­lar­la be­ra­ber pro­fes­yo­nel bir bi­ri­me ka­vuş­tu­rul­ma­lı­dır.

Gar­di­yan hü­küm­lü iliş­ki­si fark­lı bo­yut­lar­da ola­bi­le­ce­ği­ni iliş­kin ted­bir­ler alın­ma­mış, is­tih­ba­rat oluş­tu­rul­ma­mış. O ko­ğuş­ta içe­ri gi­rip doğ­ru dü­rüst kon­trol ya­pı­la­ma­mış. Buz­do­la­bı­nın ar­ka­sı­na ba­kıl­ma­mış hiç. 15/20 gün­lük bir olay de­ğil uzun sü­re­li olay.   

Koordinasyon eksikliği var

An­ka­ra Stra­te­ji Ens­ti­tü­sü Baş­ka­nı Meh­met Öz­can:  Ce­za­ev­le­rin­de tü­nel ka­zıp kaç­ma mo­de­lin­de en ba­sit ve­ri tu­va­let­le­ri­nin tı­kan­ma­sı­dır. Bu­nun üze­ri­ne bu­gü­ne ka­dar ni­ye gi­dil­me­di? Ce­za­evi yö­ne­ti­mi bir in­ce­le­me yap­ma­dı mı? Ce­za­ev­le­ri iç ve dış gü­ven­lik di­ye iki­ye ay­rı­lır. İkin­ci bir mev­zu dış gü­ven­lik ye­te­rin­ce iyi mi? Dış ay­dın­lat­ma ye­ter­li mi? Dış ay­dın­lat­ma ye­ter­li ol­say­dı, ka­me­ra­lar ta­ra­fın­dan bir nö­bet­çi ta­ra­fın­dan çok ra­hat­lık­la gö­re­bi­le­ce­ği bir sis­tem ku­ru­la­bi­lir­se bu so­run çö­zü­le­bi­lir­di.

İç ve dış gü­ven­lik ola­rak bir ko­or­di­nas­yon ek­sik­li­ği var. Ye­ter­siz­lik var bun­la­rın­da tek­nik ola­rak gi­de­ril­me­si ge­re­ki­yor. Tu­va­let­le­rin tı­kan­ma­sı ile il­gi­li bir ve­ri ça­lış­ma­sı­nın ya­pı­lıp ya­pıl­ma­dı­ğı ih­mal olup ol­ma­dı­ğı ile il­gi­li çok önem­li­dir. Ka­sıt var de­mek yan­lış olur ama ih­mal ol­du­ğu or­tada