Annelere İş Garantisi

Çalışan kadınların erkeklere göre farklı izin hakları var. Çünkü doğum olayı onlara bazı avantajlar sağlıyor. İster memur olsun ister SSK'lı, tüm kadınların doğum öncesi ve sonrası 'analık izni' dediğimiz ücretli izin hakları bulunuyor.
 
Bunun süresi sekizi doğum öncesi, sekizi de doğum sonrası olmak üzere 16 hafta. Çoğul gebeliklerde doğum öncesi süreye iki hafta daha ekleniyor. Bu ücretli izinlere ilaveten kadınlara günlük 1.5 ila 3 saat arasında değişen sürelerde emzirme izni de veriliyor.
 
İTİRAZIM VAR!
 
Gelelim ücretsiz izin meselesine.
Sadece kadınların değil, babaların da ücretsiz izin imkânı var. İşte burada işçi ve memur kadın ayrımı devreye giriyor.
Doğum yapan memura analık izni biter bitmez; eşi doğum yapan memura ise bebeğin dünyaya geldiği tarihten itibaren 24 aya kadar (2 yıl) ücretsiz izin veriliyor.
 
İşçi kadının ve eşinin hakkı ise sınırlı. İsteği halinde kadın işçiye, 16 haftaya ilaveten 6 aya kadar ücretsiz izin imkânı tanınıyor.
Yani memura 2 yıl, işçiye 6 ay.
 
İşçi kadının eşinin ise böyle bir izin hakkı yok. Bu süreyi özel sektör çalışanları az bulurken, işveren kesimi uzun ücretsiz izinlerin kadın istihdamını düşüreceği görüşünde.
 
Haklılık payı olmakla birlikte memur-işçi arasındaki bu uçurumun azaltılması gerektiğini düşünüyoruz. Sorun, kadının işten uzaklaşması ise bu kez de bebeğin bakımını kolaylaştıracak desteklerle (kreş, bakım ve bez parası gibi uygulamalarla) hem çocuk yapmayı teşvik etmek hem de kadının iş gücünde kalmasını sağlamak mümkün olabilir.
 
'VERMİYORUM' DİYEMEZ
 
Özel sektörde çalışan kadınlar bu ücretsiz izinleri kullanmak istediklerinde işveren buna 'hayır' diyemiyor.
Yine memur kadınlar için de idarenin bir takdir hakkı bulunmuyor. Anne isterse bu sürenin tamamını isterse de bir kısmını kullanıyor. En çok sorun yaşanan konuysa annenin yeniden işe dönme meselesi. İşveren, annenin kullandığı ücretsiz izin süresinin bitiminde çalışanını işe başlatmak zorunda. Anne dilekçeyle izne ayrılıp 6 ay sonra işe yeniden başlamak için başvurduğunda işveren bunu yasalar gereği kabul etmez zorunda. Aksi takdirde annenin haklı sebeple işi bırakma durumu ortaya çıkıyor ve tazminat kazanıyor.
Kadının doğum sebebiyle işe gidemediği 16 haftanın parasını 'geçici iş görmezlik' ödeneği adı altında SGK ödüyor. Burada doğumdan önceki son 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şart. Geçici iş görmezlik ödeneği de, yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayakta tedavilerde de üçte ikisi kadar.
 
ASGARİ ÜCRETLİ HESABI
 
Asgari ücret alan bir annenin 16 hafta izne ayrıldığını varsayalım. Bu anne için izin süresi 112 gündür. Brüt ücreti bin 71 liradır. Bu annenin günlük kazancı 35 lira 70 kuruş oluyor. Ayakta tedavi olursa alacağı ücret 2 bin 665 lira 60 kuruştur. Eğer anne yatarak tedavi olursa ücret yarı yarıya kesilir ve bin 999 lira 20 kuruş olur.
 
Doğum yapan annenin iş görmezlik hesabı
 
 İzin süresi: 112 gün
  Aylık brüt ücret: 2.000 TL
  Günlük kazancı: 66.66 TL
  Ayakta tedavide alacağı para: 4.977.28 TL
  Yatarak tedavide alacağı para: 3.732.96 TL