Ermenilerden Baltalı Soykırım

Bİ­RİN­Cİ Dün­ya Sa­va­şı sı­ra­sın­da Do­ğu Ana­do­lu'da Er­me­ni çe­te­le­ri­nin me­za­li­min­den şans ese­ri sağ kur­tu­lan­la­rın, cep­he ge­ri­sin­de eli si­lah tut­ma­yan Müs­lü­man aha­li­nin Er­me­ni çe­te­le­ri ta­ra­fın­dan kat­le­dil­me­siy­le il­gi­li ya­şa­dık­la­rı­nı ak­tar­dık­la­rı söy­le­şi­ler, "o gün­le­rin" de­lil­le­ri ola­rak ar­şiv­ler­de önem­li bir yer tu­tu­yor. Ta­nık ifa­de­le­ri, Müs­lü­man aha­li­nin Ba­tı­lı dev­let­ler ta­ra­fın­dan gör­mez­den ge­li­nen zu­lüm­le­re uğ­ra­dı­ğı­nı bel­ge­ler­ken, an­la­tı­lan­lar Os­man­lı Hü­kü­me­ti­’nin Er­me­ni­le­re yö­ne­lik "zo­run­lu göç" ka­ra­rı­nın ge­rek­çe­si­ni de or­ta­ya ko­yu­yor.

ÖLÜ­LE­Rİ Bİ­LE SÜN­GÜ­LE­Dİ­LER 

Er­zu­rum'un Azi­zi­ye il­çe­si­ne bağ­lı Ala­ca kö­yün­de ya­pı­lan Er­me­ni çe­te­le­ri­nin kat­li­amı­nın ta­nık­la­rın­dan İs­ma­il Gür­can, Rus­la­rın ka­rar­gah ola­rak kul­lan­dı­ğı köy­le­ri­ni da­ha son­ra Er­me­ni çe­te­le­ri­ne tes­lim et­ti­ği­ni ak­ta­rı­yor. O dö­nem 12 ya­şın­da ol­du­ğu­nu be­lir­ten Gür­can, Er­me­ni­le­rin kar te­miz­le­me ba­ha­ne­siy­le er­kek­le­ri top­la­yıp kat­let­ti­ği­ni an­la­ta­rak, "Me­ğer bun­lar adam öl­dü­rü­yor­lar­mış. Ge­ce sa­ba­ha ka­dar fer­ya­dı fi­gan, si­lah se­si ke­sil­me­di" di­yor. Sa­bah ala­ca­ka­ran­lık­ta ka­dın, ço­cuk ve ih­ti­yar­la­rın da gö­tü­rü­lüp kur­şun­lan­dı­ğı­nı söy­le­yen Gür­can'ın "Kur­şun­la­rın hep­si ana­ma isa­bet et­miş, anam düş­tü. Ben de onun al­tı­na düş­tüm. Ba­na kur­şun isa­bet et­me­di. Son­ra­dan ölü­le­ri sün­gü­le­di­ler. An­nem­den çı­kan sün­gü­le­rin iki ta­ne­si de ba­na isa­bet et­ti. Bi­ri­si ba­ca­ğı­ma, bi­ri­si de ko­lu­ma... Ta­bi hiç duy­ma­dım, o za­man in­san ro­bot olu­yor" ifa­de­le­ri ya­şa­nan­la­rın kor­kunç­lu­ğu­nu göz­ler önü­ne se­ri­yor.

ÇO­CU­ĞU­NU SU­YA AT­TI  

Van'ın Ze­ve kö­yün­de ya­şa­nan vah­şe­tin ta­nı­ğı İb­ra­him Sar­gın'ın, 65 ak­ra­ba­sı­nın Er­me­ni çe­te­le­ri ta­ra­fın­dan kat­le­dil­di­ği­ni an­lat­tı­ğı söy­le­şi ise yü­rek bur­ku­yor. Ka­dın ve ço­cuk­la­rın Er­me­ni­ler ta­ra­fın­dan kı­lıç ve sün­gü­ler­le vah­şi­ce kat­le­dil­di­ği­ni an­la­tan Sar­gın, kat­li­am­dan an­ne­si, kız kar­de­şi ve ken­di­si­nin kur­tul­ma­yı ba­şar­dı­ğı­nı di­le ge­ti­re­rek, rö­por­taj­da şun­la­rı kay­de­di­yor: "Bat­man ça­yı­na git­tik, bir ka­dın ço­cu­ğu­nu tut­muş, su­ya at­tı. Ba­bam so­run­ca, 'na­pa­yım, di­zim­de ta­kat yok, göğ­süm­de süt yok, ben aç, ço­cuk aç. Bu ço­cu­ğun fer­ya­dı ku­la­ğı­ma da­ha gel­me­di, ço­cuk su­da bo­ğul­sun. Ben de bir ağa­cın di­bin­de öle­ce­ğim'. Bi­zi bu hal­le­re ge­ti­ren­ler Er­me­ni­ler de­ğil miy­di?"

ER­ME­Nİ KA­DI­NA TE­CA­VÜZ 

Sar­gın, Er­me­ni­le­rin ko­ca­sı as­ker olan bir Er­me­ni ka­dı­na bi­le te­ca­vüz edip, ço­cu­ğu­nu tan­dı­ra at­tık­la­rı­nı be­lir­te­rek, şöy­le ko­nuş­tu: "Er­me­ni bir ka­dın ko­ca­sı as­ker, kim­se­si yok, 3 ay­lık ço­cuk... Er­me­ni'nin bi­ri ço­cu­ğa tek­me atıp tan­dı­ra dü­şü­rü­yor, ca­yır ca­yır ya­nı­yor. Üç ta­ne Er­me­ni, ka­dı­na te­ca­vüz edi­yor. On­dan son­ra bi­zim esir ka­dın­la­rı­mı­zın ya­nı­na koy­du­lar. Bu­nu am­ca­ma an­lat­mış­lar. Gün­de 12-13 ta­ne gö­tü­rür­ler­di, sa­ba­ha ka­dar en­va­itür­lü iş­ken­ce ya­par­lar­dı. Er­me­ni­ler bi­zi bu ha­le ge­tir­di­ler. Bu­ra­dan mu­ha­cir ol­duk git­tik, yi­ne de on­la­ra bir şey yap­ma­dık."     

KILIÇTAN GEÇİRMİŞ BALTALAMIŞLAR 

ER­ZU­RU­M’­UN Pa­sin­ler il­çe­sin­de­ki Por­suk kö­yün­de ya­şa­nan kat­li­am­da 13-14 yaş­la­rın­da olan Ah­met To­hum­cu da     am­ca­sı­nın kı­zı­nı bul­mak için ba­ba­sıy­la bir­lik­te Pa­sin­ler'e git­tik­le­ri­ni be­lir­te­rek, o gün ya­şa­dık­la­rı­nı şu cüm­le­ler­le ak­ta­rı­yor: "Er­me­ni­ler çe­kil­miş.     Am­ca­mın kı­zı­nı bul­mak için Ha­san­ka­le'ye bak­ma­ya git­tik. Bir bak­tık ki adım atıl­mı­yor. Bir ka­pı yu­ka­rı git­tik bir sürü ce­na­ze. Ba­bam­la am­cam ölü­le­ri ara­ba­ya koy­du­lar. Ce­set­le­rin al­tın­dan 7-8 ya­şın­da bir ço­cuk çık­tı. Ben tut­tum, su içir­dim. Son­ra tan­dır ba­şın­da 4 ya­şın­da bir ço­cuk, sün­gü­le­miş­ler ama öl­me­miş. Am­cam su ver­me­mi is­te­di. Su ver­dim, göz­le­ri­ni aç­tı. 'Be­ni öl­dür­me­yin' de­di. 'Biz öl­dür­me­yiz, Müs­lü­ma­nız' de­dim. Son­ra bir eve git­tik. Bal­tay­la kü­tük ge­tir­miş­ler, kü­tü­ğün üs­tün­de boy­nu­nu vur­muş­lar. Kel­le bir ta­raf­ta, göv­de bir ta­raf­ta. O gün ak­şa­ma ka­dar 500-600 adam ta­şı­dık. O ge­ce gö­zü­mü her yum­du­ğum­da ce­na­ze­ler gö­zü­mün önü­ne gel­di. Ha­san­ka­le­sini kı­lıç­tan ge­çir­miş, bal­ta­la­mış­lar. Bun­la­rın bi­ze ver­dik­le­ri za­rar, zah­met, hiç bir ki­tap­ta yok. Hiç­bir ki­tap bu­nu ka­bul et­mez. Di­ye­lim ki esir al­dın, böy­le mi yap­man la­zım? Tör­pü kö­yü­nün de bir ta­ne cı­vıl­da­ya­nı kal­ma­mış. Er­dü­rüm kö­yü de Ha­san­ka­le­si gi­bi. Her ye­ri yak­mış­lar, bal­ta­la­mış­lar."