Rusya'nın ikinci NATO zaferi

Rusya Başbakanı Vladimir Putin 2007 Şubat ayında gerçekleşen ünlü Münih güvenlik konferansında ABD'yi tüm dünyayı daha az güvenli hale getirmekle suçlamıştı. Tek kutuplu dünya yerine çok kutuplu dünya öneren Putin'in çıkışı Rusya'nın yeni duruşunun başlangıcı oldu. Kiev'in vanalarını kapattığında enerjiden elde ettiği zenginliğin tüm Avrupa üzerinde ne kadar etkin bir güce dönüşebildiğini test eden Moskova, artık NATO'nun arka bahçesine doğru ilerlemesine dur diyebildi. 

Rusya, ilk zaferini Nisan ayında gerçekleşen NATO Bükreş zirvesinde turuncu ve kadife devrimlerle Rusya'nın çevresinden koparılan Ukrayna ve Gürcistan'ın ittifaka girişine engel olarak kazandı. Almanya, Fransa ve İtalya'yı yanına almayı başaran Putin, ABD ve İngiltere'nin yoğun çabalarını etkisizleştirdi. 

Kremlin, Nisan zirvesi öncesi olduğu gibi çok boyutlu politikalar geliştirerek Washington'ın hedefe ulaşmasına ikinci kez engel oldu. 2-3 Aralık'ta Brüksel'de gerçekleşecek zirvede Kiev ve Tiflis'in üyelik aksiyon planına dahil edilmesi beklenmiyor. Gerekçe ise çok önceden hazırlandı. Ukrayna'da siyasi belirsizlik var. Gürcistan'ın da toprak bütünlüğü sorunu bulunuyor. ABD'de gerçekleşen başkanlık seçimlerinde Putin'in gözlerinde K-G-B harflerini okuyan Cumhuriyetçi aday John McCain'in kaybetmesi, Moskova'nın işini kolaylaştırdı. Tüm dünyanın mali krizle boğuştuğu bir dönemde yeniden silahlanma yarışını başlatmanın hiç kimseye faydası olmayacaktı. Şimdi Kremlin hemen sınırlarının dibine kısa vadede NATO üslerinin kurulmayacağı garantisi ile rahat nefes aldı. 

ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice hafta içinde yaptığı açıklamada Gürcistan ve Ukrayna'nın üyelik aksiyon planına dahil olmaya hazır olmadıklarını söyledi. Washington, Brüksel zirvesinde ittifak üyesi ülkelere iki ülkenin NATO üyeliğini onaylamaları için ısrarcı olmayacak. Bu Bükreş zirvesine göre daha geri bir adım olarak yorumlanıyor. ABD ve İngiltere'nin yoğun çabaları, Kremlin'in karşı adımları ile etkisiz hale getirildi. Rice, tüm Avrupa başkentlerini telefonla arayarak nabız yokladı. İngiltere, Ukrayna ve Gürcistan için ara aşamaların by-pass edilerek doğrudan üyeliğinin görüşülmesini talep etti. Ancak Fransa ve Almanya Rusya ile ilişkilerin bozulmasını göze alamadı. 

Ağustos ayında Rusya ile girdiği savaşta ayrılıkçı bölgeler Güney Osetya ve Abhazya'yı kaybeden Tiflis de Aralık zirvesinden umutsuz. Gürcistan siyasi uzmanı Tornike Şaraşenidze, ittifakın üyelik aksiyon planının dışında işbirliğinin farklı bir yöntemle geliştirilmeye çalışıldığını kaydederek, "Bu çok tartışmalı bir durum. Uzun zamandan bu yana hiçbir şey yapılmadığı görülüyor. Savaş nedeni ile tüm planlar komplike hale geldi" dedi. Gürcü muhalif liderleri, Tiflis'in henüz NATO üyeliği seviyesinde demokratik yapısının oturmadığını savunuyor.

Putin'in nükleer füzelerin hedefi olmakla tehdit ettiği Kiev'de çatlayan turuncu devrim NATO üyeliği önünde önemli engel oluşturdu. Cumhurbaşkanı Viktor Yuşçenko ile Başbakan Yulia Timoşenko iktidarı paylaşamıyor. Ukrayna eski avunma bakanı Anatoli Gritsenko'ya göre Kiev ne şimdi ne de 2009'da üyelik aksiyon planına dahil olamaz. Zirve öncesi Kiev'den 2,4 milyar dolarlık doğalgaz alacağının bir an önce ödenmesini isteyen Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev, Gazprom'dan paranın tahsili için tüm yolların kullanılmasını istedi. 

Gazprom da 2009 için fiyatları iki katına çıkarabileceğini bildirdi. Mali krizle boğuşan Kiev yönetimi şimdi bir de siyasi belirsizliğin içinde. Uzun süredir işleyen bir hükümetin kurulamaması ülkeyi erken seçimlere gitmeye zorluyor. Siyasi istikrarı sağlamaya çalışan Kiev'de yüksek sesle NATO üyeliğini seslendiren politikacı bile kalmadı. 

Şimdi Moskova, ABD'nin yeni başkanı Barack Obama'dan Doğu Avrupa'ya yerleştirilmesi planlanan füze savunma sistemleri ile ilgili karardan geri adım atmasını bekliyor. Kaliningrad'a nükleer başlık taşıyabilen İskender füzeleri yerleştirmekten vazgeçebileceklerini kaydeden Moskova'nın yeni bir güvenlik anlaşması önerisi de hazır. Kimse'nin bir başka ülkenin aleyhine olacak şekilde askeri ittifaka gitmesine müsaade edilmeyecek yeni anlaşmanın adı 'Pan-Avrupa Güvenlik Anlaşması'. Kremlin'e göre tüm kuzey kutbunu güvenli hale getirecek yeni güvenlik anlaşmasına NATO, Avrupa Birliği ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gibi uluslar arası örgütler de üye olabilir.(CİHAN)