Obama'ya 'İRAN' raporu!

Washington merkezli iki önemli düşünce kuruluşu olan Brookings Enstitüsü ve Dış İlişkiler Konseyi'nden uzmanlar tarafından hazırlanan ve Obama'ya sunulan bir raporda ülkenin yeni başkanına Ortadoğu ile ilgili tavsiyelerde bulunuldu. Raporda Obama'nın karşılaşacağı Irak'taki ayrılıkçı şiddet, İran'ın nükleer programı, aksak Filistin ve Lübnan hükümetleri, İsrail ve Filistin arasındaki hareketsiz barış süreci ve özelikle El Kaide'ye karşı devam etmekte olan terörle mücadele konusunda öneriler sunuldu. Ortadoğu'da daha fazla diplomasi kullanılması ve ABD dengesinin yeniden sağlanması konusunda görüşlerini dile getiren uzmanlar, "İran ile diyalogun gerekli" olduğuna işaret etti. 

Demokrat Parti'ye yakınlığı ile bilinen ve Başbakan Erdoğan'ın en son ABD ziyaretinde bir konuşma yaptığı Brookings Enstitüsü'nün raporunda Obama'ya, ABD'nin Ortadoğu'daki dış politikasını Irak'tan İran'a kaydırması tavsiyesinde bulunuluyor. 15 uzman tarafından hazırlanan raporda İsrail ve Arap komşuları arasında barışın teşvik edilmesi öneriliyor. Raporda Arap-İsrail çatışması, terörle mücadele, İran, Irak, politik ev ekonomik kalkınma ve nükleer çoğalma gibi konu başlıkları bulunuyor.

Brookings Enstitüsü'nün Saban Merkezi Direktörü Martin Indyk ve Dış İlişkiler Konseyi Başkanı Richard Haass, raporun başında yer alan tanıtım yazılarında altı yıllık George Bush döneminde ABD'nin dış politikasına Irak'ın hakim olduğuna dikkat çekiyorlar. Ancak iki uzman da dış politikanın Irak yerine İran'ın nükleer programına ve İsrail'in başta Suriye olmak üzere Arap komşularıyla barış sağlaması konusuna odaklanması gerektiğini belirtiyorlar. 

Martin Indyk, raporla ilgili AP'ye verdiği röportajda da "Suriye hükümeti, bir barış anlaşmasını yerine getirebilecek pozisyonda bulunuyor ve taraflar arasındaki farklar giderilebilir gibi gözüküyor" diye konuşuyor. Indyk, bu durumun İran'ın hem Hizbullah hem de Hamas'a verdiği desteği azaltabileceğini ve İran'ın etkisini zayıflatabileceğini düşünüyor.

"ABD, İRAN'IN HAMANEY TARAFINDAN YÖNETİLEN TEK BİR ULUS OLDUĞUNU BİLMELİ"

Raporun İran'la ilgili kısmında yeni yönetime İran ve ABD arasında gündemdeki bütün konularda çok yanlı bir diyalog başlatılması öneriliyor. Düşük seviyede diplomasinin hemen, hatta Haziran 2009'daki seçimlerden önce başlatılması gerektiği vurgulanan raporda böylece ABD'nin İran'ın siyasi dinamiğini ve hiyerarşisini daha iyi anlayabileceğine dikkat çekiliyor. Uzmanlar, İran'a yönelik izlenen "dışarından müdahale etmek yerine içeriden rejimi etkileme" stratejisinin aksine, ülkeyi Ayetullah Ali Hamaney tarafından yönetilen tek bir ulus gibi görme tavsiyesinde bulunuyor.

İran'ın nükleer programını askerileştirmesinden 2 ya da 3 yıl uzaklıkta olduğunun altını çizen dış politika uzmanları, şimdi zamanın, İran'ı böyle bir hareketini önlemek için güncellenmiş bir yaklaşım benimsemek için yeterli olduğunu dile getiriyor. Raporda istihbarat raporlarında İran'ın, 2009'un başlarında nükleer bombaya sahip olabileceği bilgilerinin yer aldığı hatırlatılıyor.

ABD, HAMAS'I FİLİSTİN BİRLİĞİNİN İÇİNE DAHİL ETMELİ

"Dengenin Yeniden Kurulması; Yeni Başkana Bir Ortadoğu Stratejisi" başlığı taşıyan raporda hazırlık dönemi olarak belirtilen ilk 18 ay içerisinde Obama yönetimine Filistin'in Hamas ve El Fetih grupları arasındaki görüşmelere destek vermesi tavsiyesinde de bulunuluyor. Rapora katkıda bulunanlardan Brookings Enstitüsü'nden Shibley Telhami ve Dış İlişkiler Konseyi'nden Steven A. Cook, söz konusu yeni Amerikan stratejisinin, Hamas'ın İsrail ile barış çabalarının altını kazmaya yönelik girişimlerini azaltabileceğine ya da Hamas'ı Filistinlilerin haklarını destekleyecek veya tersi bir durumda halk desteğini kaybetmesine yol açacak bir barış anlaşmasını kabul etmeye zorlayabileceğine dikkat çekiyor. Telhami ve Cook, ABD'nin Filistin birliğini desteklemesi gerektiğini; çünkü Filistin tarafından tek bir siyasi muhatap olmadığı müddetçe herhangi bir diplomatik girişimin hiçbir sonuç üretemeyeceğini aktarıyor. Yeni yönetime, ABD'nin Hamas'ın Filistin birliğine dahil olması için bölgedeki müttefikleri ile birlikte çalışması tavsiye ediliyor.

Raporda yeni yönetime İsrail'i yeni yerleşim yerleri kurmasını engelleme, devam etmekte olan bazı inşaat faaliyetlerini de durdurma tavsiyesi dile getiriliyor.

Aynı zamanda Maryland Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olan Telhami, "Başkan'a her şeyi yapmadan önce Ortadoğu'da barış ve güvenliği getirecek yeni bir yapı getirmesi gerektiğini tavsiye ediyoruz" diyor. Telhami, Obama yönetiminin Suudi Arabistan ve Mısır ile birlikte Filistinlileri, İsrail ile barış görüşmesi yapabilecek bir "ulusal birlik hükümeti" kurmaya teşvik etmesi gerektiğini söylüyor. Telhami, "Bunu denemek zorundasınız ve diplomasinin nasıl esnek olabileceğine şaşıracaksınız" diye belirtiyor.

Başkana "minimum seviyede farklı bir çevre ve farklı bir kamuoyu oluşturmuş olacaksınız" diye öneride bulunan Telhami, Arap toplumunun yüzde 88'inin ABD'yi kendilerine yönelik en büyük tehdit olarak gördüğünü hatırlatarak "Bu korkunç" diye konuşuyor.

"SADECE EL KAİDE'YE ODAKLANMAK YANLIŞ"

Raporda terör örgütü El Kaide konusunda ise bölgede siyasi reform konusunda baskı yapılması ve sadece örgüte odaklanılmaması tavsiyesinde bulunuluyor. Raporda zayıf ve aksayan devletlerin terörist faaliyetler için bir üreme yeri olduğu vurgulanıyor.

Raporun bu hafta sonu Washington'da düzenlenecek ve ABD Başkanı George Bush, ABD eski Dışişleri Bakanı Henry Kissenger, İngiltere eski Başbakanı Ortadoğu Dörtlüsü'nün özel temsilcisi Tony Blair, İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak ve Başbakan Yardımcısı Haim Ramon gibi kişilerin de katılacağı Saban Forumu'nda ele alınacak başlıca konulardan biri olacağı kaydedildi.