Gaz krizinde gelişme...

Ukrayna Cumhurbaşkanı Viktor Yuşçenko'nun danışmanı Aleksander Şılapak Rusya ile imzalanan doğalgaz anlaşmasının ulusal ekonomik güvenliği tehdit ettiğini, anlaşmanın önümüzdeki dönemde yeniden ele alınabileceğini söyledi.

Şılapak, "Anlaşma şimdi yürürlüğe giriyor. Ancak yaz döneminde bunun yeniden ele alınması gerekiyor. Ukraynalı yetkililer Avrupalı uzmanlarla yeni bir metin önerisi üzerinde çalışmalı ve anlaşmayı değiştirmeli." dedi. Ukrayna Başbakanı Yuliya Timoşenko ise Moskova'da imzaladığı anlaşmanın adil olduğunu ve Avrupa fiyatlarından yüzde 20 indirimin iyi bir rakam olduğunu kaydediyor. Timoşenko cephesine göre doğalgaz fiyatları 2009'un ikinci çeyreğinden itibaren önemli oranda ucuzlayacak. 2009'un ortalamasının 228 dolar olacağını kaydeden Timoşenko, 2009 yılında Ukraynalı kullanıcıların bin metreküp doğalgaz için 228 dolar ödeyeceklerini açıkladı. 

Ria Novosti haber ajansının verdiği bilgiye göre, Ukrayna enerji şirketi Naftogaz Başkan Yardımcısı İgor Didenko, Ukrayna'nın 2009'un ilk çeyreği için Gazprom'a bin metreküp doğalgaz için 360 dolar, ikinci çeyrek için 270 dolar, üçüncü çeyrek için 219 dolar ve dördüncü çeyrek için de 162 dolar ödemeyi önerdiğini açıkladı. Naftogaz'a göre de 2009 ortalaması 228,8 dolar olacak. Naftogaz bu hesabı petrol fiyatlarında yaşanan aşırı düşüşün doğalgaz fiyatlarına altı ay geriden yansımasını göz önünde bulundurarak yapıyor. Ukrayna'nın Rusya'dan doğalgazı Avrupa fiyatlarından yüzde 20 indirimle aldığı göz önünde bulundurulursa, Naftogaz'a göre Avrupa fiyatları da 2009 için ortalama 280 dolar olacak. Aralık ayında Avrupa doğalgazın bin metreküpüne 500 dolar ödediği düşünülürse 2009 için Türkiye dahil Avrupa ülkelerini önemli bir indirim bekliyor.

Ancak beklendiği gibi bir düşüş gerçekleşmezse o zaman Yuşçenko cephesi harekete geçecek. Ukrayna Cumhurbaşkanı Naftogaz'ın Rus enerji şirketi Gazprom'la pazartesi günü imzaladığı anlaşmayı ülkenin ekonomik dengeleri açısından uygun bulmazken, Yuşçenko'nun enerji güvenlik danışmanı Bogdan Sokolovski de sürecin Yuşçenko ile koordine halinde işletilmediğini iddia etti. 

Çek Parlamentosu Güvenlik Komitesi Başkanı Frantisek Bublan da istihbarat dairesinden aldığı bilgilere göre, Ukrayna ve Rusya arasında yeni bir krizin çıkabileceği bilgisini aldıklarını söylemişti. Bublan, "Yeni bir kriz riski yüksek. Ekonomik ve siyasi göstergeler istikrarlı değil. Tarafların imzaladığı anlaşmanın uzun vadeli olduğunu kimse garanti edemez." uyarısı yaptı. Çek yetkili Gazprom ve Naftogaz arasında imzalanan anlaşmanın yeterince şeffaf olmadığını iddiasında bulunmuştu. 

Interfaks haber ajansının verdiği bilgiye göre, Yuşçenko'nun enerji danışmanı Sokolovski de sürecin Ukrayna Cumhurbaşkanlığı ile uyum içinde götürülmediğini kaydederek, "Cumhurbaşkanı spesifik olarak belirlenen rakamlar konusunda hem fikir değil." dedi. Yuşçenko da anlaşmanın ulusal güvenlik açısından risk oluşturacağını iddia etti. Ukrayna Başbakanı Timoşenko'ya gönderilen bilgide Naftogaz'ın mali yapısının tamamı ile bozulacağı, ülkenin ulusal güvenliği açısından da risk oluşturacağı belirtlmişti. 

Rusya Ukrayna'dan serbest piyasa fiyatları istemesi üzerine iki ülke 2009 için anlaşma sağlayamamıştı. Rusya 1 Ocak'tan itibaren Ukrayna vanalarını kapatırken, Kiev'in de transit hattan doğalgaz çaldığını iddia ederek, 7 Ocak'tan itibaren Avrupa sevkiyatını da durdurmuştu. Geçici çözüm olarak ortaya konan uluslararası gözlemci formülünün işlememesi üzerine bir araya gelen Rusya Başbakanı Vladimir Putin ve Ukrayna Başbakanı Timoşenko on yıllık yeni bir anlaşma imzaladı. 2008'de bin metreküp doğalgaz için 179 dolar ödeyen Kiev 2009'un ilk çeyreği için 360 dolar ödemeyi kabul etti. 2009 için Avrupa fiyatlarından yüzde 20 daha az ödeyecek olan Ukrayna 1 Ocak 2010'dan itibaren de serbest piyasa fiyatlarında ödeme yapacak.

(CİHAN)