ABD Rusya ile işbirliği yapmak zorunda

Küresel ekonominin bir parçası haline gelen Rusya tüm dünyada yaşanan mali krizden olumsuz etkilendi. Rusya borsası son altı ayda yüzde 70'lere varan kayıp yaşadı. Rusya'nın 600 milyar dolarla dünyanın üçüncü büyük döviz rezervi 380 milyar dolara kadar geriledi. Bu ülkede işsiz ordusuna sadece ocak ayında 300 bin kişi eklendi. Sekiz yıldır sürekli artı veren bütçe 2009'da yüzde 8 açık verecek ve ekonomi yüzde 2,2 küçülecek. 

Ekonomiden gelen olumsuz haberlere rağmen Rusya uluslararası alanda ve bölgesinde gücünü artıracak çok önemli adımlar atıyor. Afganistan ve Irak'ta başarı sağlayamayan ABD ise George W. Bush döneminin faturasını ağır ödüyor. Şubat 2007'de Münih Güvenlik Konferansı'nda ABD'nin Avrasya coğrafyasına doğru ilerleyişine dur diyen ve çok kutuplu dünya isteyen Rusya hedeflerine ulaşmak üzere. ABD'nin yeni seçilen başkanı Barack Obama bir yardımcısını Moskova'ya göndererek İran nükleer sorunu, Doğu Avrupa'ya yerleştirilmesi planlanan füze savunma sistemi, yıl sonunda süresi dolacak nükleer silahsızlanma anlaşmaları ve daha bir çok uluslararası sorunla ilgili teklifte bulundu. Doğrudan bir pazarlık yapıldığı konusu inkar edilse de diplomatik üslup içinde bir işbirliği önerildiği anlaşılıyor. 

Obama'nın Beyaz Saray'a oturmadan hemen önce ünlü Amerikalı diplomat Henry Kissinger'ı da iki ülke ilişkilerinin geliştirilmesi için Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev'le görüşmesi için Rusya'ya göndermişti. Medvedev konuşmalarında açık bir şekilde Washington'dan olumlu sinyal aldıklarını, tartışmalı konularda uzlaşı sağlayabileceklerini ve iki ülke ilişkilerinde yeni bir sayfa açılabileceğini vurguluyor.

ABD'nin küresel mali krizin etkisinde olması, Irak ve Afganistan'da yaşanan sorunlar, demokrat bir iktidarın başa gelmesi gibi nedenlerle Rusya'ya zeytin dalı uzattığı söylenebilir. Ancak Rusya'nın uluslararası alanda iyi planlanmış stratejik adımlarını da görmek gerekiyor. Ukrayna ile oluşan doğalgaz krizi, Gürcistan'la yaşanan savaş nedeni ile NATO'nun ilerleyişini durduran Rusya şimdi eski Sovyet coğrafyasında safları daha da sıklaştırıyor. Bölge ülkeleri ile ortak hava savunma sistemi oluşturmaya başlayan Moskova ortak askeri güç için de düğmeye bastı. Bölge ülkelerine sağlanan 10 milyar dolara yakın kredi ile Moskova'nın önemi bir kez daha vurgulandı. Kırgızistan dört yıldır yapmaya çalıştığı ABD Manas üssünün kapatılması operasyonunu bir çırpıda gerçekleştirdi. Rusya'nın şimdi en büyük kozu Afganistan. Irak'taki birlikleri aşamalı olarak çekme kararı alan Obama Afganistan'a destek kuvvet gönderecek. Manas üssünün kapatılmasının ardından bölgeye ulaşmanın en güvenli yolu Rusya. İlk kez silah içermeyen kargoları taşıyan Amerikan uçakları Rusya üzerinden Afganistan'a uçmaya başladı. 

Rusya'nın daha rahat adımlar atmasında bölgenin ikinci büyük gücü Türkiye'nin çok büyük katkısı var. Son dönemde bağımsız dış politika geliştirebilen ve sorunları çözmeye odaklı adımlar atan Ankara'nın duruşu Kremlin'in uzun zamandır dikkatini çekiyordu. Nitekim Cumhurbaşkanı Abdullah Gül en üst düzey devlet ziyareti çerçevesinde Rusya'ya davet edildi. Çok boyutlu ortaklık ve işbirliği derinleştirildi. Kremlin kaynakları imzalanan ortak protokolü stratejik belge olarak niteledi. Dışişleri Bakanı Ali Babacan'ın Baltık ülkelerini ziyaretinde kullandığı, 'Rusya'nın enerji ve diğer politikalar aracılığı ile sıkıştırılmasına karşıyız.' cümlesini Rusya not etti. Karadeniz'de sağlanan işbirliğinin tüm Avrasya coğrafyasını kapsayacak şekilde geliştirilmesi muhtemel. 

Rusya dış politika ve güvenlik alanında istediği tüm hedeflere ulaşmak üzere. Sadece Kosova'nın bağımsızlığına engel olamayan Moskova ayrılıkçı bölgeler Güney Osetya ve Abhazya'nın bağımsızlıklarını tanıyarak karşılık verdi. Rusya geri adım atmamasına rağmen hem Avrupa Birliği hem de NATO askıya aldıkları ilişkileri onarmak için çalışmalara başladı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'la ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton Cenevre'de Cuma günü iki ülke ilişkilerinde sorunlu konuları ele alacak. Washington-Moskova hattında yaşanan mini soğuk savaş döneminden işbirliğine doğru gidişin fotoğrafı 2 Nisan'da yapılacak Obama-Medvedev zirvesinde daha da netleşecek.

(CİHAN)