Kirli ittifakta Dugin parmağı

Fener Rum Patriği Bartholomeous ile Rus Ortodoks Kilisesi Patriği Kirill’in İstanbul’da verdikleri ‘birlik ve beraberlik’ görüntüsünün altından, startı 1 yıl önce verilen oldukça karmaşık siyasi süreçler ve inanılmaz siyasi entrikalar çıktı. Moskova Patrikhanesi ile Fener Rum Patrikhanesi arasındaki buzların erimesi sürecinin mimarının, Rusya’daki derin yapılanmalarda aktif rol oynayan ve çeşitli gizli servislerle temas halindeki Aleksandr Dugin’in olduğu belirlendi.

Fener Rum Patrikhanesi ile Moskova Patrikhanesi arasındaki yakınlaşmanın en somut temelleri, geçtiğimiz yıl 28 Temmuz’da atıldı. Bugün sanılanın aksine, Fener Patrikhanesi ile Moskova arasındaki yakınlaşma, iki kilisenin başındaki din adamlarının kişisel inisiyatifleriyle değil, Rus devletinin siyasi ve diplomatik girişimiyle gerçekleşti. Rus basını bu durumu, Ukrayna gibi ayrılıkçı unsurlara karşı bir “zafer” olarak nitelendirirken, Bartholomeous’u ABD ile içli dışlı olmakla suçlayan Yunan basını da ilk kez alkışlamaya başladı.

İŞTE YAKINLAŞMANIN PERDE ARKASI
Aleksandr Dugin ve Moskova’da enstitüden bazı isimler, geçtiğimiz yıl Ukrayna’daki tarihi ayin öncesinde hem Patrik Bartholomeous’la, hem Ukrayna Patriği, hem de Moskova Patriği ile ayrı ayrı görüşmeler yaptı. Bu görüşmeler sonucunda kendisini ayine davet eden Ukrayna Devlet Başkanı Yuşçenko’nun tezleri aleyhinde demeçler veren Bartholomeous, Ukraynalı Ortodoksların Moskova Patrikhanesi’ne bağlı olduğunu kabul ettiğini açıkladı. Bu durum Yuşçenko’yu ve bütün dünyayı şaşkınlık içinde bıraktı. Çünkü Yuşçenko, Bartholomeous’u Moskova’dan bağımsız bir kilise oluşturması ve bunu kendisine bağlaması için çağırmıştı.

MÜKÂFATINI 1 YIL SONRA ALDI
Bu olaydan 1 yıl sonra da Kirill, İstanbul’a gelerek, Fener Rum Patrikhanesi’nin “ana kilise” olduğunu geçtiğimiz gün açıkça ilan etti. Yıllardır Fener’in ekümenikliğine karşı çıkan Rusya, şimdi kendisi bunu dünyaya duyurmuş oldu. Öte yandan ortaya çıkan bu ilginç durum, uzun zamandır ABD desteği ile ekümenikliğini Ortodoks dünyaya kabul ettirmeye çalışan Bartholomeous’un “makas değiştirmesi” olarak değerlendirildi.
 
DUGİN PLANI
Geçtiğimiz yıl 28 Temmuz’da bu süreci başlatan Dugin, aynı zamanda bölgede Türkiye’nin güçlenmemesi ve Türkî Cumhuriyetlerin yakınlaşmamasına karşı geliştirdiği projeler ile Çeçenistan’daki mücahit grupların arasına fitne sokmasıyla biliniyor. Dugin, Rusya’da tek adam olarak gösterilen şu an Başbakanlık görevinde bulunan Putin’in de baş danışmanlığını yapıyor. Dugin, Türkiye’ye de sık sık gelerek ilginç görüşmeler yapıyor ve bazı sempozyumlara katılıyor.
Modern Rusya ve Ukrayna’nın öncüsü kabul edilen Kiev Dükalığı’nın Ortodoksluğu seçmesinin 1020. yıldönümü törenleri için geçtiğimiz yıl Ukrayna’ya giden Fener Rum Patriği Bartholomeous’un bu kritik ziyareti, Moskova, Kiev ve İstanbul arasında yeni bir süreç başlattı. Kiev’de düzenlenen ayini Fener Rum Patriği Bartholomeous ve Moskova Patriği II. Aleksiy birlikte yönetmişti. Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yuşçenko da 3 gün süren ziyaretten ‘tarihi’ diye söz etmiş ve Bartholomeous’un yerel Ortodoks kiliseleri arasındaki görüş ayrılıklarını giderdiğini ve bu anlamda önderlik yaptığını ifade etmişti. Bartholomeous ise Yuşçenko’nun bu açıklamaları Ukrayna’nın Moskova karşıtı planını, göstere göstere geri çevirdi. Bartholomeous, Kiev Kilisesi üzerinde Moskova Kilisesi’nin egemenlik hakkını savunduğunu açıkça kabul etmiş, ayini Moskova Patriği ile birlikte yönetmiş ve Fener ile Moskova Patrikhanelerinin eşit ana merkezler olduğunu ifade ederek, Ukrayna’nın taleplerini geri çevirmişti. Bu jest karşılığında Moskova ile Fener arasındaki buzlar eridi ve bugünkü ortam doğmuş oldu.

Daha önce ağır eleştirilerde bulunan Yunan gazetesi Ethos ise, Ortodoks dünyası ile Fener Rum Patrikhanesi’nin “Rusya’nın altını oymadan diyalog başlatmasının olumlu olduğunu” öne sürdü.

ALİ EYVAZ /VAKİT