"Çin'e one minute diyecek bir ülke yok"

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ersin Onulduran, Urumçi'de yaşananları değerlendirdi ve uluslar arası kamuoyunun tepkisini yorumladı: "Çin'e one minute diyecek bir ülke yoktur."

Prof. Dr. Ersin Onulduran, Çin Halk Cumhuriyeti'nin gücüne dikkat çekerek, "Çin kimsenin küstürmek istemediği bir ülke. ABD bile Çin'le iyi geçinmek zorunda. Bu yüzden Çin'e 'one minute' diyecek bir ülke yoktur." dedi.

Uygurlu Türkleri isyan noktasına getiren birçok sebebin olduğunu belirten Prof. Dr. Ersin Onulduran, Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki komünist rejimin Uygurlulara baskı uyguladığını ve yeterli serbestiyet tanımadığını söyledi.

O bölgede yaşayan insanların özel yaşamına da müdahale edildiğini dile getiren Onulduran, tüm bu birikimlerin isyanı doğurduğunu vurguladı.

Ancak yüzlerce Uygurlunun öldürüldüğü çatışmalarda dünyanın hiçbir ülkesinden Çin'e ciddi bir uyarı gelmediğinin altını çizen Onulduran, "Çünkü Çinlilerle başa çıkmak zor. Şimon Perez'e ses çıkarmak mümkün ama Çinli siyasetçilere aynı tepkiyi vermek çok riskli ve zor bir iş. Çin Halk Cumhuriyeti'nin dostu da çok imkanı da." şeklinde konuştu.

Çin Halk Cumhuriyeti'nin hiçbir ülkenin küstürmek istemediği bir ülke olduğunu yineleyen Onulduran, dünyanın en çok dolar rezervinin de Çin'de olduğunu kaydetti.

Sürekli büyüyen bir ekonomiye sahip olan bu ülkeyle ABD'nin bile iyi geçinmek zorunda olduğunu ifade eden Prof. Dr. Ersin Onulduran, "Çin, NATO'nun 5 daimi üyesinden biri. Ayrıca 21. yüzyılın en büyük kutup başı olacak bir ülke. Amerikan ekonomisinin temel direklerinden biri ve ABD'nin ticaret partneri. Bütün bunları üst üste koyduğumuz zaman zavallı Uygur Türklerinin sesini kimse duymaz, kulaklarını tıkarlar." diye konuştu.

Onulduran, Urumçi'de yaşananların çok üzücü olduğunu dile getirerek, merkezi hükümetin bilinçli bir bastırma hareketi uyguladığına işaret etti.

Uygur Türklerinin daha çok serbestlik istediğini söyleyen Onulduran, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Çin, açık açık 'uslu durun' diyor. Zaten komünist rejim başkaldırıya müsaade etmez. Uygurlular daha iyi bir yaşam standardına kavuşmak istiyor. Ama bu olaylar Uygurluların geri adım atmasıyla durabilir."

Urumçi'de başlayan olayların merkezi hükümet tarafından bastırılacağı tahmininde bulunan Onulduran, "Çin, Uygurlu Türklerin ihtiyaçlarına biraz daha cevap veren bir politika izlemeyecek. Yoksa dünya kamuoyunda ülkelerinin imajı zarar görür. Eğer isyanların olmasını istemiyorlarsa Uygur Bölgesi'nin kendi iç işlerinde ve kültürel bakımdan serbest hareket etmesine imkan vermeleri lazım." değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan, Türkiye'nin dış politikada çok çeşitli çıkarları olduğunu belirten Prof. Dr. Onulduran, Türkiye'nin güçlü bir ülke olduğunu ancak çıkarlarını gözetmek zorunda olduğunu kaydetti.

Uygur Türklerinin Müslüman olduğuna da dikkat çeken Onulduran, Uygur Türkleriyle birçok ortak noktamız olduğunu, beden dilimizin bile bizimle aynı olduğunu hatırlattı.

O bölge de yaşayan Uygurluların hem Türk hem Müslüman olmasından dolayı Türkiye kamuoyunun sert tepki gösterdiğini belirten Onulduran, devlet politikası olarak sert tepki vermenin daha zor olduğunun altını çizdi.

Cumhurbaşkın Abdullah Gül'ün Çin'e yaptığı ziyareti de değinen Onulduran, Urumçi'de başlayan çatışmaların bu ziyaretle bağlantısının olmadığını sözlerine ekledi.




(CİHAN)