Galata Bankerlerinin anısına Avrolar havaya saçıldı

ALİ EYVAZ'IN HABERİ 

Organizasyon için Fransa ile ortak oluşturulan karma komisyonun Türkiye tarafına Kültür Bakanlığı’nı temsilen İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) atandı ve Organizasyon başkanlığına eski büyükelçi Necati Utkan getirildi. Organizasyon için Kültür Bakanlığı 11 milyon Avroluk bir bütçe ayırdı.

TÜRK KÜLTÜRÜ DENİYORDU AMA YAHUDİLER BULUŞTURULDU
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 11 milyon Avro ile finanse ettiği, ancak Fransızların etkinliklere ilgisi sağlanamadığı için fiyaskoyla sonuçlanan Paris’teki “Türkiye Mevsimi” etkinliklerinde bir gariplik daha yaşandığı ortaya çıktı. Türk kültürünü Fransa’da tanıtmak amacıyla düzenlenen etkinliklerin son aşamasında “Türkiye ve Fransa’lı Yahudilerin buluşması” için en lüks otellerde görkemli programlar tertip edildi.

EN ÜNLÜ GALATA BANKERİNİN ANISI İÇİN ORGANİZASYON YAPILDI
Türkiye’de yayın yapan Yahudi Şalom gazetesinin haberine göre; Fransa’daki “Türkiye Mevsimi” etkinlikleri kapsamında, 6 Kasım’da Yahudi Kültürü ve Sanatı Müzesi’nde Kamondoların (Yahudi Galata bankerlerinin en ünlüsü olan aile) parlak dönemlerini irdeleyen bir sergi açıldı. Ayrıca Paris’teki otellerde Kamondo ailesinin fertleri ile Türkiyeli ve Fransız Yahudileri bir araya getirmek için resepsiyonlar tertip edildi. 26 Kasım’da da Türkiye’den ve İsrail’den kalabalık bir Yahudi topluluğu “Türkiye Mevsimi” etkinlikleri kapsamında Paris’e götürülecek. Bu gezinin yol mesrafları, geziye katılacak olanlar tarafından karşılanırken, Paris’teki konaklama için Kültür Bakanlığı’nın “katkı ve yardımının” beklendiği kaydedildi.

Şalom gazetesinde sergiyle ilgili şu bilgiler verildi: “Serginin oluşmasında katkıda bulunanlar arasında İstanbul Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Nora Şeni de yer aldı. Etkinlik, Türkiye’deki Yahudiler ile Fransa’daki Yahudileri bir araya getirmeyi amaçlıyor. ‘Kamondoların Sonuncusu’ adlı kitabıyla tanıdığımız yazar Pierre Assouline de 26 Kasım’da Kamondo Müzesi’nde aileyi konu alan bir konferans verecek. Tarihlerin Kurban Bayramı’na denk gelmesiyle VİP Turizm, Türkiye Mevsimi etkinliklerini de kapsayan bir gezi düzenliyor.”

PARANIN NEREYE GİTTİĞİ ŞİMDİ ANLAŞILDI: 4 AYDA 4 ETKİNLİK
11 milyon Avro’nun ne için harcandığı sorularına Kültür Bakanlığı tarafından tatmin edici cevaplar verilemezken, bu miktarda paranın hangi organizasyonlar için harcandığı, şimdi teker teker ortaya çıkmaya başladı.
Milyonlarca Avroya rağmen 4 ayda yapılan etkinlikler “Bizans’tan İstanbul’a iki kıtanın limanı” ve Louvre Müzesi’nde “Topkapı sarayından kaftanlar” sergileri ile Eyfel kulesinin kırmızı - beyaz renklerde aydınlatılması olurken, dördüncü ve sonuncu etkinlik ise Türkiye ve Fransalı Yahudileri buluşturmak oldu. Üsteklik organizasyonun en iddialı bölümünü oluşturan ve 8 Ekim’den 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’na kadar 21 gün devam edeceği duyurulan ışıklandırma sace 5 gün gerçekleştirilmişti.

BU PARA AZ BİLE GELMİŞ
Organizasyona ilişkin Vakit’in sorularını cevaplandıran İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Genel Müdürü Görgün Taner, bütçenin az olduğunu iddia ederek, “Fransa gibi büyük bir ülkede elinizdeki bütçe ile kıyaslandığında kültür sanat etkinliğinin yeterince yer aldığını düşünüyorum” dedi. Taner, “Daha önce Çin etkinliğinde de sadece bir gün aydınlatma yapıldı” diye etkinliği savundu.

BAŞBAKAN İPTAL ETMEYİ DÜŞÜNMÜŞTÜ

Etkinliklerin başlamasından önce Fransa Cumhurbaşkanı Nikolay Sarkozy ve iktidardaki partisi UMP’nin, Avrupa Parlamentosu seçim kampanyalarında Türkiye karşıtlığı üzerinden oy toplamaya çalışarak Türk-Fransız ilişkilerini germesi üzerine Başbakan Erdoğan Recep Tayyip Erdoğan da, Sarkozy’ye tepki olarak programın iptal olabileceği yönünde açıklamalar yapmıştı. Fakat, Dışişleri ve Kültür bakanlıklarının ikna girişimleri sonucu, açılışa günler kala geri çekilme düşüncesinden vazgeçilmişti.

KAMONDO AİLESİ VE MUSTAFA REŞİT PAŞA’YA YAPTIKLARI

19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, büroları Galata ve çevresinde bulunan her türlü mali ve parasal işlemle uğraşan, Osmanlı ekonomisi, maliyesi ve siyaseti üzerinde büyük etkileri bulunan Galata bankerlerinin en önemlilerinden Kamondo Ailesinin bugün yaşayan fertleri büyük oranda Fransa’da bulunuyor. 1800’lerin başında ailenin başında bulunan Avram (Abraham) Kamondo ve diğer Galata bankerleri; yurtiçi üretimin Avrupa tefecilerine bağlanmasında ve Karaköy civarındaki hanlar bölgesinin bugünkü şekliyle oluşmasında önemli rol oynadılar. Galata bankerlerinin oluşum süreci ise, Batı’dan kredi ile satın alınan malları peşin para ile satıp; ellerinde biriken nakit parayı çok yüksek faizle devlete vererek büyük karlar sağlamalarıyla gerçekleşti. Avram Kamondo (1781-1873, Paris), Avrupa’da kolları bulunan İspanyol-Portekiz kökenli bir Yahudi aileye mensup. Babası tellal ve aynı zamanda da Ortaköy Sinagogu yöneticilerinden. Avram Kamondo ve kardeşi İssac’ın kurduğu banka zamanla devrin en önde gelen bankalarından oldu. İssac Kamondo 1832 yılında vebadan ölünce servet tamamen Avram Kamondo’ya kaldı. 1853-1856 yılları arasındaki Kırım savaşı sırasında Osmanlı Devleti’ne verdiği çok yüksek faizli kredilerle Avram Kamondo Avrupanın bile sayılı zenginleri arasına girdi.

MUSTAFA REŞİT PAŞA TEFECİ KAMONDO YÜZÜNDEN ÖLDÜ
Dönemin tüm sadrazamlarıyla yakın ilişkiler içinde olan Avram Kamondo, 1839’da Gülhane Parkı’nda Tanzimat Fermanı’nı okuyan Mustafa Reşit Paşa ile başlangıçta çok sıkı dostluğu bulunuyordu. Avram Kamondo’nun Paşa’nın ölümünde parmağı olduğuna ilişkin tartışmalar halen sürüyor. Mustafa Reşit Paşa, Avram Kamondo’dan aldığı yüksek faizli borçlarla uzun zaman sefahat hayatı sürdü. Paşa gözden düştükten sonra Kamondo borçlarını tahsil etmek istedi. Önce Paşa’nın bugün Baltalimanı Kemik Hastanesi olan köşkünü satışa çıkardı. Köşkü satması bile Paşa’nın borçlarını bitiremedi. Kamondo, Paşa’nın evine giderek, elindeki son varlık olan bu evi de almakla tehdit etti. Paşa ise bu sırada kalbine bir inme inmesi sonucu hayatını kaybetti. Bütün bunlara rağmen Türkiyeli masonlar Mustafa Reşit Paşa’yı “Mason Üstadı Büyük Mustafa Reşit Paşa” diye anıyorlar.